Sau đề xuất từ Sở Xây dựng TP.HCM về việc siết chặt chế tài buộc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội trong quỹ đất 20%, bà Đỗ Thị Loan – nguyên Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký HoREA – đã có văn bản kiến nghị gửi UBND TP.HCM, đề xuất áp dụng phương án linh hoạt hơn, thay vì "ép" doanh nghiệp triển khai nhà ở xã hội ngay trong các dự án thương mại cao cấp.
Đề xuất “khóa” thủ tục với dự án chậm làm nhà ở xã hội
TP.HCM dự kiến không giải quyết thủ tục dự án mới cho nhà đầu tư chưa hoàn thành nhà ở xã hội ở dự án cũ
Tại hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM – từ mô hình đến hành động” ngày 16/1, ông Phạm Minh Mẫn – Phó Giám đốc Sở Xây dựng – cho biết cơ quan này đang đề xuất cơ chế xử lý mạnh tay với những chủ đầu tư chậm trễ thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội trong phần quỹ đất 20% theo quy định.
Theo đó, các dự án nhà ở thương mại chưa hoàn tất phần nhà ở xã hội có thể bị từ chối xác nhận đủ điều kiện bán, cho thuê mua sản phẩm hình thành trong tương lai. Chủ đầu tư cũng sẽ không được xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư với các dự án mới nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ tại dự án hiện hữu.
Đặc biệt, Sở Xây dựng kiến nghị không gia hạn tiến độ với các dự án đã hết thời hạn thực hiện nhưng vẫn chưa hoàn tất thủ tục cấp phép xây dựng. Trong một số trường hợp, quỹ đất có thể bị thu hồi, giao cho Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc Tổng Liên đoàn Lao động để triển khai các dự án nhà ở xã hội độc lập.
Kiến nghị “mở khóa” và trao quyền lựa chọn linh hoạt
Liên quan đề xuất này, bà Đỗ Thị Loan cho biết nhiều doanh nghiệp bất động sản đang tỏ ra lo ngại trước khả năng áp dụng các chế tài cứng nhắc trong bối cảnh hệ thống pháp luật mới đã mở ra hướng tiếp cận linh hoạt hơn.
Cụ thể, theo Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024, chủ đầu tư không còn bắt buộc phải bố trí 20% quỹ đất ngay trong dự án thương mại, mà có thể thực hiện nghĩa vụ thông qua hình thức hoán đổi quỹ đất hoặc nộp tiền, theo phương án được UBND cấp tỉnh phê duyệt tại khâu quy hoạch.
Từ thực tiễn triển khai, bà Loan cho rằng việc “xen cài” nhà ở xã hội vào các dự án cao cấp tiềm ẩn nhiều rủi ro: chênh lệch phí vận hành, phân hóa tiện ích, phát sinh mâu thuẫn trong cộng đồng cư dân, và làm giảm hiệu quả an sinh xã hội.
Mặt khác, mô hình này dễ phá vỡ tính đồng bộ trong thiết kế, cảnh quan và quy hoạch tổng thể của các khu dân cư. Trong khi đó, các khu nhà ở xã hội tập trung – với hạ tầng kỹ thuật và xã hội phù hợp – lại khó hình thành nếu thiếu cơ chế bố trí đất độc lập.
Trên cơ sở các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội thông qua, bà Loan đề xuất UBND TP.HCM cho phép chủ đầu tư chuyển giao quỹ đất sạch tại vị trí khác thay vì xây nhà ở xã hội ngay trong dự án thương mại.
Đồng thời, với các dự án mới đang hoàn tất thủ tục pháp lý, có quỹ đất sạch 100%, nên cho phép thực hiện nghĩa vụ thông qua hình thức nộp tiền theo giá thị trường, căn cứ theo Nghị định 261/2025. Khoản tiền này sẽ được hạch toán vào Quỹ phát triển nhà ở TP.HCM để đầu tư các khu nhà ở xã hội đồng bộ, do Nhà nước trực tiếp quy hoạch, xây dựng và vận hành./.
Nguồn tham khảo: Tuổi Trẻ Online
