Dầu áp sát 100 USD/thùng, Trung Quốc tính giảm công suất lọc dầu
Giá dầu tăng phiên thứ tư liên tiếp khi xung đột Trung Đông leo thang, trong khi nguồn cung dầu giá rẻ từ Iran và Venezuela ngày càng khan hiếm. Chi phí đầu vào tăng có thể buộc các nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc cắt giảm công suất từ tháng 10.
Giá dầu tiếp tục đi lên trong phiên giao dịch ngày 9/9, tiến sát ngưỡng 100 USD/thùng khi các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và cơ sở năng lượng tại Trung Đông làm gia tăng lo ngại gián đoạn nguồn cung.
Dầu Brent tăng 1,4% lên 99,33 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ cũng tăng 1,4%, đạt 94,34 USD/thùng. Đây là phiên tăng thứ tư liên tiếp. Tính từ đầu tháng 8, giá dầu Brent đã tăng khoảng 25%.
Đà tăng diễn ra sau khi Mỹ tuyên bố phá hủy 5 tàu chở dầu Iran hôm 8/9 để đáp trả các vụ phóng tên lửa nhằm vào một tàu chiến Mỹ. Trước đó ba ngày, Washington cũng tấn công 3 tàu dầu khác của Tehran.
Như vậy, quân đội Mỹ đã đánh trúng tổng cộng 8 tàu chở dầu Iran chỉ trong vòng 4 ngày.
Iran sau đó tuyên bố tấn công một căn cứ có binh sĩ Mỹ đồn trú tại Jordan, đồng thời nhắm vào 10 tàu đang di chuyển qua khu vực mà Tehran gọi là “vùng cấm và không an toàn” tại eo biển Hormuz.
Các vụ tấn công gây thêm sức ép lên Saudi Arabia trong bối cảnh nước này đã gặp khó khi vận chuyển dầu từ các cảng phía đông do rủi ro tại eo biển Hormuz. Riyadh đang chuyển một phần dầu xuất khẩu sang các tuyến đường khác, nhưng việc cơ sở năng lượng trong nước liên tục bị tập kích có thể làm suy yếu nỗ lực duy trì nguồn cung cho thị trường thế giới.
Nhà máy lọc dầu Trung Quốc chịu sức ép
Giá dầu tăng mạnh đang tạo ra bài toán khó cho các nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc, thường được gọi là “teapot”.
Nhóm doanh nghiệp này đang cùng lúc đối mặt hai thách thức. Nguồn cung dầu từ Iran bị siết chặt bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Tehran. Trong khi đó, dòng dầu từ Venezuela được chuyển hướng sau khi Washington can thiệp vào quốc gia Nam Mỹ.
Iran và Venezuela vốn là hai nguồn cung dầu thô giá rẻ quan trọng đối với các nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc. Khi nguồn hàng này giảm, doanh nghiệp phải cân nhắc chuyển sang mua những loại dầu phổ biến trên thị trường quốc tế với mức giá cao hơn nhiều.
Theo Energy Aspects, biên lợi nhuận lọc dầu của nhóm doanh nghiệp này đã giảm từ khoảng 10 USD/thùng vào đầu tháng 7 xuống mức hòa vốn.
Các nhà máy lọc dầu tư nhân chiếm hơn 1/3 tổng công suất lọc dầu của Trung Quốc. Vì vậy, quyết định vận hành của nhóm này có ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu dầu thô tại quốc gia nhập khẩu lớn nhất thế giới.
Nếu các nhà máy tiếp tục sử dụng lượng dầu Iran đang được lưu trữ trên biển với tốc độ khoảng 1 triệu thùng/ngày, lượng dầu tồn kho ngoài khơi trong khu vực có thể cạn vào giữa tháng 10. Việc không tìm được nguồn nguyên liệu thay thế có thể buộc các nhà máy phải giảm công suất từ tháng tới.
Tại Sơn Đông, trung tâm của ngành lọc dầu tư nhân Trung Quốc, công suất hoạt động biến động mạnh trong năm nay. Đầu tháng 9, các nhà máy hoạt động ở khoảng 55% công suất, gần tương đương thời điểm ngay sau khi chiến tranh Mỹ - Iran bùng phát và cao hơn mức thấp khoảng 43% ghi nhận vào tháng 7.
Nhu cầu của Trung Quốc có thể suy yếu
Thị trường đang theo dõi sát xu hướng nhập khẩu của Trung Quốc bởi nước này đóng vai trò như một khách hàng linh hoạt kể từ khi chiến sự Mỹ - Iran bùng phát cuối tháng 2.
Xung đột ban đầu gây cú sốc nguồn cung, nhưng Bắc Kinh sau đó giảm mua dầu, góp phần ngăn giá tăng mạnh hơn. Trung Quốc có thể linh hoạt điều chỉnh nhập khẩu do đã tích lũy lượng dự trữ lớn trong các quý trước.
Sau khi đạt bình quân 48,3 triệu tấn/tháng trong năm 2025, lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc giảm xuống dưới 30 triệu tấn vào tháng 6/2026, thấp nhất kể từ năm 2016.
Nhập khẩu phục hồi trong hai tháng sau đó, đạt 37,9 triệu tấn vào tháng 8. Tuy nhiên, khối lượng này vẫn thấp hơn khoảng 25% so với cùng kỳ năm trước.
Nếu các nhà máy lọc dầu tư nhân tiếp tục giảm tồn kho và buộc phải cắt giảm công suất, nhu cầu nhập khẩu dầu của Trung Quốc có thể suy yếu. Đây có thể trở thành yếu tố kìm hãm đà tăng của giá dầu, ngay cả khi rủi ro nguồn cung tại Trung Đông vẫn ở mức cao./.
Nguồn tham khảo: Bloomberg, Financial Times