'Đại chiến dịch' truy thu thuế của Trung Quốc
Trung Quốc mở chiến dịch truy thu thuế quy mô lớn đối với tài sản ở nước ngoài của giới siêu giàu. Động thái này không chỉ nhằm bù đắp nguồn thu ngân sách sụt giảm, mà còn giúp Bắc Kinh kiểm soát dòng vốn và thu hẹp các kênh chuyển tài sản ra nước ngoài.
Theo Financial Times, Trung Quốc đang rà soát hàng loạt khoản thu nhập và lợi nhuận phát sinh từ tài sản ở nước ngoài. Một số hồ sơ được kiểm tra ngược về tận năm 2000, đưa số thuế có thể bị truy thu lên tới hàng trăm tỷ USD.
Bản chất của chiến dịch là buộc người thuộc diện cư trú thuế tại Trung Quốc phải khai báo và nộp thuế đối với thu nhập trên toàn cầu, thay vì chỉ phần thu nhập phát sinh trong nước.
Điều này có nghĩa một nhà đầu tư Trung Quốc kiếm lời từ cổ phiếu Mỹ, bất động sản tại Singapore, vàng, tiền mã hóa hay quỹ tín thác ở nước ngoài vẫn có thể phải nộp thuế cho Bắc Kinh. Việc tiền và tài sản được giữ ngoài lãnh thổ không đồng nghĩa chúng nằm ngoài phạm vi quản lý của cơ quan thuế.
Đóng băng tài khoản để thu hồi tiền thuế
Những tháng gần đây, các ngân hàng Trung Quốc tăng cường phối hợp với cơ quan thuế để kiểm tra tài sản của khách hàng giàu có. Tài khoản tiền gửi có thể bị đóng băng cho đến khi nhà chức trách xác nhận thuế và các khoản phạt liên quan đã được thanh toán.
Theo Financial Times, một nhân viên ngân hàng tại miền nam Trung Quốc cho biết phần lớn khách hàng sẽ nhanh chóng nộp tiền để tài khoản được hoạt động trở lại.
Tuy nhiên, khoảng thời gian bị truy thu không đồng nhất. Người đứng đầu một văn phòng quản lý tài sản gia đình tại Thâm Quyến cho biết một số khách hàng được yêu cầu nộp thuế đối với lợi nhuận từ tài sản ở nước ngoài trong giai đoạn 2017-2022, nhưng không được giải thích vì sao nhà chức trách lựa chọn khoảng thời gian này.
Chiến dịch được triển khai trong bối cảnh nguồn thu ngân sách của Trung Quốc chịu áp lực. Năm 2025, thu ngân sách nước này giảm 1,7%, xuống 21.600 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 3.200 tỷ USD.
Trong khi đó, doanh thu từ bán đất – từng là nguồn thu quan trọng của chính quyền – giảm từ mức đỉnh 8.700 tỷ nhân dân tệ năm 2021 xuống còn 4.150 tỷ nhân dân tệ, do thị trường bất động sản suy yếu.
Quỹ tín thác ở nước ngoài chịu thuế 20%
Song song với hoạt động truy thu, Trung Quốc cũng ban hành quy định mới đối với tài sản được chuyển vào các quỹ tín thác ở nước ngoài. Đây vốn là công cụ thường được giới giàu sử dụng để nắm giữ tài sản và giảm nghĩa vụ thuế.
Theo quy định mới, thu nhập do các quỹ tín thác ở nước ngoài tạo ra có thể chịu thuế suất 20% tại nhiều giai đoạn. Thay đổi này khiến nhiều chủ sở hữu có nguy cơ phát sinh khoản thuế phải nộp một lần, thậm chí phải bán tài sản để có tiền thanh toán.
Truyền thông Trung Quốc cũng đưa tin nhà chức trách bắt đầu áp thuế 20% đối với cổ tức và tiền lãi từ một số hợp đồng bảo hiểm ở nước ngoài.
Các quy định mới đưa hệ thống thuế của Trung Quốc tiến gần hơn tới mô hình đánh thuế trên thu nhập toàn cầu, tức người thuộc diện cư trú thuế phải khai báo cả thu nhập phát sinh trong và ngoài nước.
Không chỉ là một chiến dịch tăng thu
Trước mắt, hoạt động kiểm tra được cho là tập trung vào những người Trung Quốc giao dịch cổ phiếu Mỹ qua Hong Kong và các kênh đầu tư quốc tế. Phạm vi sau đó có thể mở rộng sang tài khoản ngân hàng, bất động sản và những dạng tài sản khác ở nước ngoài.
Số liệu cho thấy các chiến dịch trước đây đã mang lại kết quả đáng kể. Năm 2025, thuế thu nhập cá nhân tại Trung Quốc tăng 11,5%, vượt xa mức tăng 0,8% của tổng thu ngân sách từ thuế.
Một vấn đề khác là cách xác định tình trạng cư trú thuế. Người sống tại Trung Quốc dưới 183 ngày mỗi năm vẫn có thể bị coi là đối tượng cư trú thuế, bất kể đang sở hữu hộ chiếu hay tư cách nhập cư tại quốc gia khác. Việc tránh nghĩa vụ này có thể đòi hỏi cá nhân chính thức từ bỏ quốc tịch Trung Quốc và không còn sinh sống phần lớn thời gian tại nước này.
Công nghệ cũng giúp chiến dịch mở rộng nhanh hơn. Các chuyên gia nhận định trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ cơ quan thuế phân tích lượng lớn hồ sơ giao dịch với tốc độ cao và chi phí thấp hơn trước.
Việc đồng thời truy thu thuế trong quá khứ, siết quỹ tín thác và tăng giám sát dòng vốn cho thấy Bắc Kinh đang thu hẹp đáng kể dư địa chuyển tài sản ra nước ngoài của giới giàu. Áp lực thuế gia tăng cũng có thể thúc đẩy một bộ phận người giàu đẩy nhanh kế hoạch chuyển nơi cư trú và cơ cấu lại tài sản toàn cầu.
Nguồn tham khảo: Financial Times
