Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với trạng thái khác biệt so với nhiều chu kỳ trước: Không chỉ nối tiếp đà tăng của năm 2025 mà còn đứng trước một giai đoạn tái định vị về chất lượng, cấu trúc và dòng vốn.
Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức cao và chính sách vĩ mô được điều hành theo hướng thận trọng, chọn lọc, thị trường chứng khoán được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò là kênh dẫn vốn trung – dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.
Mặt bằng thị trường duy trì trạng thái tích cực đầu năm
Ngay tháng đầu năm 2026, thị trường ghi nhận diễn biến tích cực. VN-Index đóng cửa tháng 1 quanh vùng 1.829 điểm, tăng so với tháng trước và nối dài chuỗi ba tháng đi lên liên tiếp. Có thời điểm chỉ số tiến sát vùng 1.9xx điểm trước khi xuất hiện nhịp điều chỉnh do áp lực chốt lời và biến động lãi suất liên ngân hàng.
Các tổ chức phân tích đánh giá nền tảng bước vào năm 2026 thuận lợi hơn đáng kể nhờ sự kết hợp của yếu tố chính sách, cải cách cấu trúc thị trường và kỳ vọng nâng hạng. Hai điểm nhấn được nhắc đến nhiều là khung pháp lý mới liên quan đến giao dịch – công bố thông tin và lộ trình nâng hạng thị trường theo chuẩn quốc tế.
Quy định mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán toàn cầu, không bắt buộc mở tài khoản giao dịch trong nước, được xem là bước điều chỉnh theo thông lệ quốc tế, giúp giảm thủ tục và chi phí tiếp cận. Đồng thời, cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF) được hoàn thiện, góp phần tháo gỡ rào cản với các quỹ đầu tư theo chỉ số và cải thiện khả năng giải ngân của khối ngoại.
Nâng hạng thị trường và tái cấu trúc dòng vốn
Triển vọng nâng hạng theo lộ trình của FTSE Russell trong năm 2026 tiếp tục là một trong những lực đẩy lớn về mặt kỳ vọng dòng vốn. Việc được đưa vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, nếu diễn ra đúng lộ trình, có thể mở rộng khả năng tiếp cận của thị trường Việt Nam với các quỹ đầu tư theo chỉ số, quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các định chế tài chính dài hạn.
Các cơ quan quản lý nhấn mạnh, nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn vận hành ở chuẩn mực cao hơn. Trọng tâm đi kèm là duy trì kỷ luật thị trường, nâng chuẩn minh bạch, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch và thanh toán, cũng như đa dạng hóa sản phẩm.
Song song đó, cấu trúc dòng vốn trong nước cũng đang được định hướng lại. Tăng trưởng tín dụng năm 2026 dự kiến ở mức khoảng 15%, với ưu tiên cho sản xuất, xuất khẩu, công nghiệp và hạ tầng. Khi dòng vốn tín dụng đi vào khu vực tạo giá trị gia tăng thực, nền tảng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết được củng cố, từ đó tạo lớp đệm cơ bản cho thị trường cổ phiếu.
Vai trò chính sách và doanh nghiệp trụ cột
Các định hướng chính sách mới liên quan đến khu vực kinh tế nhà nước và doanh nghiệp quy mô lớn cũng tạo thêm hiệu ứng hỗ trợ tâm lý. Khối doanh nghiệp nhà nước với quy mô tài sản lớn, hoạt động trong các lĩnh vực tài chính – ngân hàng, năng lượng, hạ tầng và công nghiệp nền tảng, được kỳ vọng đóng vai trò ổn định và dẫn dắt ở một số nhóm ngành trọng yếu.
Cơ quan quản lý đặt mục tiêu năm 2026 không chỉ dừng ở tăng trưởng điểm số mà hướng tới nâng cao độ bền vững và khả năng chống chịu. Trọng tâm gồm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, vận hành hệ thống công nghệ mới, chuẩn bị triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), đồng thời nghiên cứu mở thêm các thị trường mới như thị trường các-bon, tài sản mã hóa…
Cùng với đó là định hướng tái cơ cấu cơ sở nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn dài hạn; thúc đẩy IPO gắn với niêm yết, mở rộng khả năng lên sàn của doanh nghiệp FDI và phát triển kênh trái phiếu cho dự án hạ tầng theo mô hình PPP.
Các công ty chứng khoán cho rằng, năm 2026 có thể là giai đoạn phân hóa sâu hơn giữa các nhóm cổ phiếu. Thay vì phụ thuộc vào một số mã vốn hóa lớn dẫn dắt chỉ số, dòng tiền có xu hướng lan tỏa theo câu chuyện chính sách, ngành nghề ưu tiên và chất lượng lợi nhuận doanh nghiệp.
Bên cạnh lộ trình nâng hạng theo FTSE, khả năng Việt Nam được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng cũng được nhắc đến nhiều hơn khi các điều kiện về tiếp cận thị trường, free-float, room ngoại và công cụ phòng vệ rủi ro dần được cải thiện.
Một số kịch bản cơ sở từ các đơn vị nghiên cứu vẫn giữ mục tiêu VN-Index quanh vùng cao hơn hiện tại trong năm 2026, đồng thời lưu ý biến động có thể gia tăng khi dư nợ margin và giao dịch phái sinh mở rộng./.
