Châu Âu có thể bán tháo tài sản Mỹ nếu thỏa thuận Greenland đổ vỡ?

Căng thẳng địa chính trị xoay quanh Greenland đang khiến mối quan hệ kinh tế giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) được quan tâm hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh Washington gia tăng áp lực chiến lược, một số nhà hoạch định chính sách châu Âu đã bắt đầu thảo luận về các biện pháp đối phó, bao gồm cả kịch bản cực đoan là bán tháo tài sản và nợ Mỹ.

Sau khi xuất hiện một “khung thỏa thuận” bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, tham vọng kiểm soát Greenland của Mỹ tạm thời hạ nhiệt, và các lãnh đạo EU vẫn chuẩn bị sẵn những phương án phản ứng trong trường hợp căng thẳng tiếp tục leo thang.

Một lựa chọn được nhắc tới là kích hoạt “trade bazooka” – cơ chế cho phép EU hạn chế hoặc cắt quyền tiếp cận thị trường châu Âu của doanh nghiệp Mỹ, gây thiệt hại hàng tỷ USD.

Phương án khác mang tính răn đe cao hơn là bán ra lượng lớn tài sản Mỹ, bao gồm trái phiếu Kho bạc Mỹ mà các nhà đầu tư châu Âu đang nắm giữ.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu kịch bản này có khả thi, khi việc bán tháo nợ Mỹ có thể làm xáo trộn nghiêm trọng trật tự tài chính toàn cầu, đồng thời kéo theo những hệ lụy khó lường đối với hệ thống tài chính Mỹ, và cả thị trường stablecoin.

EU đang nắm tới 40% trái phiếu chính phủ Mỹ do nước ngoài sở hữu (Đồ họa: Bloomberg)

EU có dễ dàng bán đi tài sản Mỹ?

Trước ngày 21/1, các lãnh đạo châu Âu đã cân nhắc nhiều kịch bản phản ứng. Trong khi Đan Mạch triển khai lực lượng đặc nhiệm tới Greenland, một số nhân vật chính trị khác gợi ý sử dụng đòn bẩy kinh tế.

Theo Bloomberg, Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Dick Berlijn cho rằng trái phiếu Mỹ có thể trở thành công cụ gây sức ép. Theo ông, nếu châu Âu đồng loạt bán trái phiếu Mỹ, đồng USD sẽ lao dốc, lạm phát tăng cao, tạo áp lực trực tiếp lên Mỹ.

Tờ Financial Times dẫn nguồn tin, ông George Saravelos, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Ngoại hối (FX Research) tại Deutsche Bank, nhận định:

"Dù Mỹ có sức mạnh quân sự và kinh tế vượt trội, nước này vẫn tồn tại một điểm yếu mang tính cấu trúc: Phụ thuộc vào dòng vốn nước ngoài, để tài trợ cho thâm hụt ngân sách và cán cân vãng lai".

Theo ông, các quốc gia khác hiện nắm giữ khoảng 8.000 tỷ USD trái phiếu và cổ phiếu Mỹ. Con số này “cao gấp đôi tổng lượng tài sản tương tự mà phần còn lại của thế giới cộng lại đang sở hữu”.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: Liệu châu Âu có thực sự có thể bán tháo khối nợ này hay không? Vấn đề bao gồm cả việc EU có thể buộc việc bán ra theo cách nào, cũng như trong bối cảnh thế giới ngày càng phi USD hóa, ai sẽ là người mua tiềm năng.

Thực tế, chính phủ các nước thường có xu hướng nắm giữ tài sản như trái phiếu như tài sản dự trữ, và chỉ hành động khi xuất hiện nhu cầu cấp bách.

Theo Financial Times, phần lớn nợ Mỹ tại châu Âu không do chính phủ trực tiếp nắm giữ, mà nằm trong tay các thực thể tư nhân như quỹ hưu trí, ngân hàng và các nhà đầu tư tổ chức khác. Do đó, ngay cả khi các cường quốc châu Âu muốn bán ra nợ Mỹ, họ cũng sẽ phải buộc các nhà đầu tư tư nhân này bán tài sản.

Đồng thời, EU cũng phải đối mặt với một vấn đề căn bản: thiếu lựa chọn thay thế cho trái phiếu Mỹ.

Trái phiếu Kho bạc Mỹ vẫn được xem là tài sản “phi rủi ro”, có tính thanh khoản cao và quy mô thị trường vượt trội. Các thị trường nợ an toàn khác, như trái phiếu Đức, dù ổn định nhưng quy mô còn quá nhỏ để thay thế vai trò của Mỹ.

Bên cạnh đó, số lượng người mua tiềm năng cũng rất hạn chế. Thực tế, Trung Quốc đã và đang giảm dần tốc độ mua nợ Mỹ.

Các nhà đầu tư châu Á không có đủ năng lực để hấp thụ một lượng lớn tài sản Mỹ như vậy. Vốn hóa thị trường của chỉ số MSCI All-Country Asia, theo dõi cổ phiếu vốn hóa lớn và trung bình tại các thị trường phát triển và mới nổi ở châu Á, vào khoảng 13.500 tỷ USD.

Trong khi đó, theo Financial Times, FTSE World Government Bond Index – chỉ số trái phiếu chính phủ toàn cầu – có quy mô khoảng 7.300 tỷ USD. 

Như vậy, so với khối lượng tài sản Mỹ (trái phiếu, cổ phiếu, nợ công), các thị trường này không đủ lớn để hấp thụ nếu nhà đầu tư quốc tế đồng loạt rút vốn khỏi Mỹ.

Citi Institute dự đoán nhóm các doanh nghiệp phát Stablecoin sẽ nắm giữ 1.200 tỷ trái phiếu Mỹ (Nguồn: City)

Stablecoin – 'tay chơi' mới trên thị trường nợ Mỹ

Một yếu tố mới đang tái định hình cấu trúc người mua nợ Mỹ là các tổ chức phát hành stablecoin. Theo Đạo luật GENIUS – khung pháp lý nền tảng cho stablecoin tại Mỹ – các nhà phát hành phải nắm giữ USD và trái phiếu Kho bạc Mỹ làm tài sản bảo chứng.

Tốc độ tăng trưởng nhanh của stablecoin đồng nghĩa với nhu cầu trái phiếu ngày càng lớn, tạo lợi thế ngắn hạn cho Mỹ. Tuy nhiên, điều này cũng khiến thị trường trái phiếu Mỹ gắn chặt hơn với sự ổn định của hệ sinh thái stablecoin.

Giới chuyên gia cảnh báo rằng trong trường hợp EU giảm mạnh mức độ nắm giữ nợ Mỹ, trong khi stablecoin trở thành bên mua chủ lực, rủi ro thanh khoản có thể gia tăng. Những cú sốc thanh khoản từng xảy ra vào tháng 3/2020 và tháng 4/2025 cho thấy thị trường trái phiếu Mỹ không hoàn toàn miễn nhiễm trước khủng hoảng.

Nếu xảy ra làn sóng rút tiền khỏi stablecoin, các tổ chức phát hành có thể không bán được trái phiếu để hoàn trả nhà đầu tư, dẫn tới nguy cơ mất khả năng thanh toán và làm suy giảm niềm tin vào thị trường nợ Mỹ./. 

Nguồn tham khảo: Bloomberg, Politico, Financial Times