Cấu trúc lại báo cáo tài chính giúp nhóm Big Tech giảm áp lực số sách, nhưng đồng thời đưa Phố Wall vào canh bạc AI - hoặc bùng nổ, hoặc vỡ trận.
Các tập đoàn công nghệ hơn 120 tỷ USD chi tiêu cho trung tâm dữ liệu AI ra ngoài bảng cân đối kế toán thông qua các pháp nhân chuyên biệt (Special Purpose Vehicle - SPV).
Meta, xAI của tỷ phú Elon Musk, Oracle và nhà vận hành trung tâm dữ liệu CoreWeave là những cái tên đi đầu trong làn sóng sử dụng các cấu trúc tài chính phức tạp nhằm “che chắn” cho doanh nghiệp khỏi gánh nặng vay nợ khổng lồ để xây dựng hạ tầng AI.
Cách Big Tech đẩy khối nợ 120 tỷ USD cho AI ra ngoài bảng cân đối tài chính
Theo Financial Times, các định chế tài chính lớn – bao gồm Pimco, BlackRock, Apollo, Blue Owl Capital và nhiều ngân hàng Mỹ như JPMorgan – đã cung cấp ít nhất 120 tỷ USD vốn vay và vốn chủ sở hữu cho hạ tầng điện toán của các tập đoàn công nghệ trên.
SPV là gì? Vì sao Big Tech chuộng mô hình này?
SPV (Special Purpose Vehicle) là một pháp nhân được lập ra cho một mục đích duy nhất, thường để đứng tên vay vốn, sở hữu tài sản hoặc triển khai một dự án cụ thể.
Trên pháp lý, SPV tách biệt hoàn toàn với công ty mẹ, dù trên thực tế vẫn phục vụ lợi ích của công ty mẹ đó.
Trong cuộc đua xây dựng hạ tầng AI, Big Tech không trực tiếp vay tiền để dựng trung tâm dữ liệu. Thay vào đó, họ lập SPV, để pháp nhân này:
- Đi vay vốn từ ngân hàng và các quỹ đầu tư
- Đứng tên xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip AI
- Cho chính Big Tech thuê lại hạ tầng theo hợp đồng dài hạn
Nhờ cấu trúc này, khoản nợ phát sinh nằm ở SPV, không nằm trên bảng cân đối kế toán của Big Tech. Điều này giúp các tập đoàn công nghệ:
- Tránh phình to nợ vay trên sổ sách
- Bảo toàn xếp hạng tín dụng
- Giữ các chỉ số tài chính ở trạng thái “đẹp”
- Dễ dàng tiếp tục huy động vốn trực tiếp từ thị trường trái phiếu
Nói cách khác, SPV cho phép Big Tech tiếp cận lượng vốn khổng lồ cho AI mà không phải gánh nợ trực tiếp trên giấy tờ.
Rủi ro tài chính trước mắt được đẩy sang các nhà đầu tư và tổ chức cho vay đứng sau SPV, dù về bản chất, dòng tiền trả nợ vẫn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng AI của chính Big Tech trong tương lai.
Oracle và “đòn bẩy” OpenAI
Cuộc đua giành quyền tiếp cận năng lực tính toán cho AI tiên tiến đã buộc các 'gã khổng lồ' Thung lũng Silicon phải vay mượn nhiều hơn bao giờ hết.
Oracle là doanh nghiệp đi đầu trong việc cấu trúc các khoản nợ khổng lồ thông qua bên thứ ba, để đáp ứng nhu cầu điện toán cho OpenAI.
Tập đoàn của tỷ phú công nghệ Larry Ellison đã hợp tác với các nhà phát triển, và tổ chức tài chính như Crusoe, Blue Owl Capital, Vantage và Related Digital để xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu.
Các thương vụ tài trợ ngoài bảng cân đối kế toán của Oracle bao gồm:
- Khoảng 13 tỷ USD do Blue Owl và JPMorgan đầu tư (trong đó 10 tỷ USD là nợ vay) vào một SPV sở hữu trung tâm dữ liệu phục vụ OpenAI tại Abilene, Texas
- Gói nợ 38 tỷ USD để xây dựng hai trung tâm dữ liệu tại Texas và Wisconsin
- Khoản vay 18 tỷ USD cho một dự án tại New Mexico
Trong mọi trường hợp, Oracle ký hợp đồng thuê lại các cơ sở này từ SPV. Nếu xảy ra tình trạng vỡ nợ, quyền thu hồi sẽ thuộc về các chủ nợ đối với tài sản của SPV – bao gồm trung tâm dữ liệu, đất đai và chip xử lý – thay vì trực tiếp với Oracle hay các công ty quản lý dự án.
Canh bạc của Phố Wall
Việc huy động nợ ngoài bảng cân đối thông qua SPV ngày càng phổ biến khi nhu cầu vốn cho hạ tầng AI tăng vọt, vượt xa khả năng tự tài trợ bằng tiền mặt của các tập đoàn công nghệ.
Morgan Stanley ước tính rằng 1.500 tỷ USD vốn vay mới đủ để thực hiện các kế hoạch AI của ngành công nghệ.
Trong nhiều thương vụ, nhà đầu tư tin rằng rủi ro tài chính rốt cuộc vẫn quay về phía công ty công nghệ thuê trung tâm dữ liệu, nếu nhu cầu AI suy giảm khiến giá trị các cơ sở tính toán khổng lồ này lao dốc.
Điển hình như trường hợp của Meta.
Tháng 10 năm ngoái, Meta hoàn tất thương vụ tín dụng tư nhân lớn nhất từ trước tới nay trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu, trị giá 30 tỷ USD cho dự án Hyperion tại bang Louisiana. Thương vụ này tạo ra một SPV mang tên Beignet Investor, do Blue Owl Capital (New York) đứng sau.
SPV này huy động 30 tỷ USD, trong đó khoảng 27 tỷ USD là các khoản vay từ Pimco, BlackRock, Apollo và các bên khác, cùng 3 tỷ USD vốn chủ sở hữu từ Blue Owl.
Với Beignet Investor, Meta sở hữu 20% SPV và đưa ra cam kết bảo đảm giá trị còn lại. Đồng nghĩa, nếu đến cuối thời hạn thuê, giá trị trung tâm dữ liệu giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định và Meta không gia hạn hợp đồng, tập đoàn này sẽ phải bồi hoàn cho các nhà đầu tư trong SPV.
xAI của tỷ phú Elon Musk cũng đang theo đuổi cấu trúc tương tự trong đợt huy động 20 tỷ USD, bao gồm tối đa 12,5 tỷ USD nợ. SPV sẽ dùng tiền để mua chip GPU của Nvidia và cho xAI thuê lại.
Rủi ro tích tụ trong thị trường tín dụng tư nhân
Các quỹ tư nhân Mỹ đang đổ xô tham gia cơn sốt AI. Theo UBS, tính đến đầu năm 2025, các công ty công nghệ đã vay khoảng 450 tỷ USD từ các quỹ tư nhân, tăng thêm 100 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.
Riêng trong năm nay, khoảng 125 tỷ USD đã chảy vào các thương vụ “project finance” – hình thức tài trợ dài hạn cho các dự án hạ tầng – điển hình như thỏa thuận giữa Meta và Blue Owl Capital.
Việc xây dựng trung tâm dữ liệu hiện nay gần như phụ thuộc vào thị trường tín dụng tư nhân, vốn đã phình to thành ngành công nghiệp trị giá 1.700 tỷ USD.
Tuy nhiên, sự tăng trưởng nóng này cũng làm dấy lên lo ngại về việc định giá tài sản tăng vọt, tính thanh khoản thấp và sự tập trung quá mức vào một nhóm nhỏ khách hàng vay.
Nếu nhiều công ty AI cùng sử dụng SPV, áp lực tài chính có thể đồng loạt lan sang các quỹ tín dụng tư nhân, trong khi mức độ minh bạch lại rất hạn chế.
Bên cạnh đó, cơn bùng nổ trung tâm dữ liệu AI hiện phụ thuộc vào một nhóm khách hàng rất nhỏ. Riêng OpenAI đã cam kết hơn 1.400 tỷ USD cho các hợp đồng điện toán dài hạn trên toàn ngành.
Điều này khiến các bên cho vay tại nhiều trung tâm dữ liệu khác nhau có thể chịu chung rủi ro nếu một khách thuê lớn gặp trục trặc. Họ cũng đối mặt với bất định về nguồn điện, chính sách quản lý AI hoặc những bước nhảy công nghệ khiến thế hệ phần cứng AI hiện tại nhanh chóng lỗi thời.
Không phải công ty nào cũng theo 'trào lưu' SPV
Không phải tất cả các “hyperscaler” đều chạy theo xu hướng này. Google, Microsoft và Amazon – những doanh nghiệp đã có mảng trung tâm dữ liệu quy mô lớn từ trước khi AI bùng nổ – vẫn chủ yếu tự tài trợ bằng tiền mặt.
Dù Google và Amazon gần đây có phát hành thêm trái phiếu, cả ba công ty chưa công bố bất kỳ thương vụ SPV đáng kể nào.
Trong khi đó, Phố Wall còn đang thử nghiệm những cấu trúc phức tạp hơn. Một số ngân hàng đầu tư cho biết họ đã chứng kiến các thương vụ chứng khoán hóa nợ AI, nơi các khoản vay được gom lại và bán thành chứng khoán bảo đảm bằng tài sản cho nhà đầu tư. Quy mô hiện mới chỉ ở mức vài tỷ USD.
Những giao dịch này phân tán rủi ro trung tâm dữ liệu tới nhóm nhà đầu tư rộng hơn, bao gồm các công ty quản lý tài sản và quỹ hưu trí.
Ông Matthew Mish, Trưởng bộ phận chiến lược tín dụng công và tư tại UBS, cho rằng đa số nhà đầu tư “cảm thấy yên tâm khi rủi ro cuối cùng gắn với các hyperscaler”, nhờ bảng cân đối mạnh và hồ sơ tín dụng tốt.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng các khoản tài trợ SPV vẫn tạo ra nghĩa vụ tiềm ẩn, đồng nghĩa với việc chất lượng tín dụng thực tế của các tập đoàn công nghệ có thể kém hơn những gì thị trường hiện đang định giá./.
Nguồn tham khảo: Financial Times
