Các “gã khổng lồ” công nghệ Mỹ đang bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng AI lớn nhất lịch sử, nhưng cái giá phải trả là dòng tiền tự do (free cash flow) lao dốc mạnh.
Theo dự báo của Phố Wall, tổng dòng tiền tự do của 4 "hyperscaler" gồm Amazon, Alphabet, Microsoft và Meta sẽ chỉ còn khoảng 4 tỷ USD trong quý 3/2026, giảm sâu so với mức trung bình 45 tỷ USD mỗi quý kể từ giai đoạn đại dịch Covid-19 cách đây 6 năm.
Ước tính của Visible Alpha cho thấy dòng tiền tự do cả năm của nhóm này sẽ rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2014 - thời điểm doanh thu của họ chỉ bằng khoảng 1/7 hiện tại.
Big Tech bơm thêm 65 tỷ USD vốn đầu tư cho AI và hạ tầng (Nguồn: Financial Times)
Big Tech, từng được coi là “cỗ máy in tiền” nhờ mô hình "asset-light" (ít tài sản cố định), giờ đang biến thành những nhà đầu tư hạ tầng khổng lồ, đổ hàng trăm tỷ USD vào trung tâm dữ liệu, chip AI và mạng lưới điện toán.
Ông Justin Post, chuyên gia phân tích tại Bank of America, nhận định: “Đây là chu kỳ chi tiêu vốn lơn nhất mà ngành từng trải qua. Họ xem AI là cơ hội chỉ xuất hiện một lần trong đời.”
AI biến Big Tech thành những “đại công trường”
"Free cash flow" (FCF) là dòng tiền tự do, tức dòng tiền còn lại sau khi trừ chi phí vận hành và đầu tư tài sản cố định (CapEx), được dùng để trả nợ, hoặc phân phối lợi ích cho cổ đông.
Sau nhiều năm chủ yếu dùng lợi nhuận để tài trợ cho làn sóng AI, các tập đoàn công nghệ giờ đây bắt đầu đối mặt với những bài toán quen thuộc của các ngành thâm dụng vốn: cắt giảm nhân sự, giảm lợi ích dành cho cổ đông hoặc vay nợ để tiếp tục mở rộng hạ tầng.
Theo ông Justin Post, các hãng công nghệ vẫn có bảng cân đối kế toán đủ khỏe để vay thêm trong giai đoạn dòng tiền âm ngắn hạn. Phố Wall cũng kỳ vọng doanh thu AI sẽ cải thiện khả năng tạo tiền mặt trong các năm tới.
Làn sóng đầu tư AI đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp tới chính sách hoàn vốn cho cổ đông.
Alphabet lần đầu tiên không mua lại cổ phiếu trong quý 1 kể từ khi triển khai chương trình buyback năm 2015. Trong cùng kỳ, công ty phát hành thêm 31 tỷ USD nợ mới và tiếp tục tung ra thêm 17 tỷ USD trái phiếu bằng euro và đô la Canada trong tuần này.
Meta cũng đã phát hành 55 tỷ USD nợ trong 6 tháng qua, đồng thời tạm dừng mua lại cổ phiếu, quãng nghỉ dài nhất kể từ năm 2017.
Khác với Microsoft hay Amazon, Meta không sở hữu mảng cloud để cho thuê hạ tầng trung tâm dữ liệu. Điều đó khiến công ty phải dùng tới biện pháp cắt giảm nhân sự nhằm giải phóng nguồn lực cho AI.
Trong khi đó, Amazon dự kiến “đốt” khoảng 10 tỷ USD tiền mặt trong năm nay và có kế hoạch chi tới 200 tỷ USD năm 2026 - mức cao nhất nhóm Big Tech.
CEO Andy Jassy cho rằng cuộc đua AI hiện nay giống giai đoạn Amazon từng mạnh tay đầu tư vào AWS. Khi đó, AWS gây áp lực lớn lên bảng cân đối kế toán nhiều năm trước khi trở thành “cỗ máy lợi nhuận” đóng góp hơn một nửa lợi nhuận tập đoàn.
Ông cho biết trong các giai đoạn tăng trưởng quá nóng như hiện nay, tốc độ tăng chi tiêu vốn thường vượt xa doanh thu tạo ra từ các khoản đầu tư, khiến dòng tiền ngắn hạn chịu áp lực lớn.
Big Tech vay thêm hàng trăm tỷ USD để đầu tư hạ tầng AI (Nguồn: Financial Times)
Chi tiêu AI leo thang cũng khiến giới phân tích lo ngại về những kỹ thuật tài chính mà Big Tech đang áp dụng để “làm đẹp” sổ sách.
Meta cùng nhiều hãng công nghệ đã chuyển hàng chục tỷ USD dự án trung tâm dữ liệu ra khỏi bảng cân đối kế toán thông qua các công ty mục đích đặc biệt (SPV).
Những cấu trúc này cho phép phố Wall cùng tham gia cấp vốn và vay nợ mà không phản ánh đầy đủ trên báo cáo tài chính của Big Tech. Tuy nhiên, chúng cũng khiến thị trường khó xác định ai sẽ là bên chịu thiệt nếu nhu cầu trung tâm dữ liệu suy giảm.
Oracle cũng đang dùng cấu trúc ngoài bảng cân đối để theo đuổi thương vụ xây trung tâm dữ liệu trị giá 300 tỷ USD cho OpenAI. Công ty bắt đầu âm dòng tiền từ năm ngoái và dự kiến chưa thể trở lại trạng thái dương trước năm tài chính 2030.
Ông Christian Leuz, giáo sư tại Đại học Chicago Booth, cảnh báo rằng “free cash flow” không có định nghĩa chuẩn trong chuẩn mực kế toán, nên doanh nghiệp có nhiều khoảng trống để điều chỉnh cách tính.
“Dòng tiền thực tế của nhiều hyperscaler có lẽ còn tệ hơn những gì họ công bố,” ông nhận xét.
Cơn sốt AI đang khiến chuỗi cung ứng phần cứng toàn cầu chịu áp lực lớn, đẩy giá chip nhớ, máy chủ và thiết bị mạng tăng mạnh.
Microsoft cho biết lạm phát giá cả sẽ làm tăng thêm 25 tỷ USD chi tiêu vốn năm nay. Meta cũng nâng dự báo đầu tư thêm 10 tỷ USD vì chi phí leo thang.
Trên bảng cân đối kế toán của Microsoft, giá trị máy chủ, thiết bị mạng và phần mềm đã tăng vọt từ 61 tỷ USD giữa năm 2022 lên 191 tỷ USD hiện tại. Morgan Stanley đánh giá quy mô đầu tư hiện nay đang “bóp nghẹt” dòng tiền tự do ngắn hạn của Microsoft.
Theo Leuz, cuộc đua AI đang dần giống những chu kỳ đầu tư khổng lồ trong các ngành công nghiệp nặng. Tình trạng đầu tư quá mức cuối cùng dẫn tới dư cung, biên lợi nhuận suy giảm và hiệu suất đầu tư yếu đi.
Tuy nhiên, các CEO công nghệ gần như không có lựa chọn nào khác ngoài tiếp tục chi mạnh vì lo sợ bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng AI.
“Họ buộc phải đầu tư khi đối thủ cũng đầu tư. Đây giống một thế tiến thoái lưỡng nan của tù nhân, và chính điều đó càng khiến chu kỳ vốn trở nên dữ dội hơn”, ông Leuz nói./.
Nguồn tham khảo: Financial Times
