Quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ được đánh giá sẽ làm suy giảm đáng kể vị thế đàm phán của Tổng thống Trump trong cuộc gặp sắp tới với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào cuối tháng 3.
Theo các chuyên gia, phán quyết được đưa ra vào cuối tuần qua rơi đúng thời điểm nhạy cảm trong quan hệ Mỹ – Trung, đồng thời "giáng đòn mạnh" vào chương trình nghị sự thương mại của Nhà Trắng.
Ông Michael Feller, đồng sáng lập kiêm chiến lược gia trưởng tại Geopolitical Strategy (Melbourne), nhận định quyết định này đã tước đi một công cụ gây sức ép quan trọng của ông Trump trước chuyến công du Trung Quốc.
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ khiến chuyến công du Trung Quốc của Trump thêm phần “khó nhằn”
Ông Kurt Tong, đối tác điều hành tại The Asia Group (Washington), cho biết phía Mỹ trước đó kỳ vọng sẽ tập trung vào các kết quả hợp tác thương mại cụ thể thay vì các biện pháp thuế quan hay kiểm soát thương mại.
Tuy nhiên, sau phán quyết của tòa án, nhiều khả năng ông Trump sẽ đề xuất với phía Trung Quốc một cơ chế thay thế các mức thuế bị tuyên là vi hiến bằng những công cụ pháp lý khác như Mục 122 và Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Mới đây, ông Trump đã ký sắc lệnh áp thuế tạm thời 10% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu trong thời hạn 150 ngày theo Mục 122.
Dù sau đó tuyên bố có thể nâng mức thuế lên 15% – mức tối đa cho phép theo điều khoản này – nhưng chỉ thị tương ứng chưa được ban hành trước khi mức thuế 10% chính thức có hiệu lực từ ngày 24/2.
Bên cạnh đó, ông cũng phát tín hiệu sẽ áp thêm thuế theo từng quốc gia dựa trên Mục 301 – công cụ nhằm xử lý các hành vi thương mại bị coi là không công bằng và không chịu tác động từ phán quyết của tòa án.
Giới phân tích cho rằng việc dỡ bỏ đột ngột thuế “đối ứng” có thể tạo lực đỡ cho xuất khẩu của Trung Quốc và nhiều nền kinh tế châu Á trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, một số chuyên gia nhận định tác động của phán quyết đối với Trung Quốc mang tính “hai mặt”.
Ông Andrew Collier, chuyên gia về Trung Quốc tại GlobalSource Partners (New York), cho rằng quyết định của tòa cho thấy những giới hạn trong quyền lực hành pháp của ông Trump. Dù vậy, Bắc Kinh cũng khó có thể công khai hoan nghênh việc hệ thống pháp lý Mỹ kiềm chế chính sách thuế của Nhà Trắng.
“Trong bối cảnh bất định toàn cầu về thương mại và địa chính trị, phán quyết này nhìn chung có lợi cho Trung Quốc nhưng chưa đủ để tạo ra bước ngoặt”, ông Collier đánh giá.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết đang “theo dõi chặt chẽ” các động thái điều chỉnh chính sách thuế từ phía Mỹ, đồng thời khẳng định sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia và yêu cầu Washington dỡ bỏ các biện pháp thuế quan đơn phương.
Ở cấp độ doanh nghiệp, nhiều nhà xuất khẩu Trung Quốc tỏ ra thận trọng nhưng không quá lo ngại. Đại diện một doanh nghiệp sản xuất tại Quảng Đông cho biết các công ty đã quen với môi trường chính sách thương mại biến động của Mỹ trong nhiều năm qua, bao gồm việc chuyển dịch sản xuất sang nước thứ ba và sử dụng thương mại trung chuyển để giảm thiểu tác động thuế quan. Do đó, các điều chỉnh mới được cho là khó làm thay đổi đáng kể mô hình hoạt động hiện tại./.
Nguồn tham khảo: Nikkei Asia
