Thâm Quyến (Trung Quốc) là đô thị đầu tiên trên thế giới chuyển đổi toàn bộ đội taxi sang xe điện, hoàn tất quá trình điện hóa 22.000 xe vào năm 2018. Thành công này đang trở thành hình mẫu cho nhiều thành phố lớn, trong đó có Hà Nội, với mục tiêu 100% taxi điện vào năm 2030.
Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030, thành phố chuyển đổi toàn bộ taxi sử dụng xăng, dầu sang sử dụng điện
Hiện Hà Nội có hơn 14.300 taxi đang hoạt động, trong đó khoảng 8.800 xe đã là xe điện. Từ nay đến 2030, tổng số taxi cần chuyển đổi ước tính gần 28.000 chiếc.
Nhiều đô thị lớn khác cũng theo đuổi mục tiêu tương tự. Singapore đặt kế hoạch loại bỏ hoàn toàn xe động cơ đốt trong vào năm 2040 và từ đầu năm 2025 đã dừng cấp đăng ký mới cho taxi chạy diesel. New Delhi (Ấn Độ) đặt mục tiêu 100% taxi điện vào năm 2027, đồng thời siết chặt quy định với xe xăng, diesel cũ.
Thâm Quyến đã làm gì?
Quá trình chuyển đổi tại Thâm Quyến bắt đầu từ hệ thống xe buýt. Năm 2017, thành phố hoàn tất điện hóa toàn bộ 16.000 xe buýt – cột mốc đầu tiên trên thế giới ở quy mô lớn như vậy.
Chỉ một năm sau, 22.000 taxi cũng được thay thế bằng xe điện, đưa Thâm Quyến trở thành thành phố đầu tiên vận hành 100% taxi điện.
Theo Ủy ban Giao thông địa phương, quá trình này giúp giảm khoảng 440.000 tấn CO₂ mỗi năm, tiết kiệm 160 triệu lít nhiên liệu và giảm đáng kể lượng nước thải dầu.
Giai đoạn 2010-2022, Chính phủ Trung Quốc chi khoảng 300 tỷ nhân dân tệ (tương đương 41,4 tỷ USD) cho trợ cấp xe điện trên toàn quốc. Thâm Quyến đồng thời đầu tư mạnh vào hạ tầng sạc, với hàng nghìn trạm sạc được lắp đặt trên toàn thành phố.
Thâm Quyến là thành phố đầu tiên trên thế giới thành công “xanh hóa” 100% hệ thống taxi
Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi không diễn ra suôn sẻ ngay từ đầu.
Theo UN Habitat, phạm vi hoạt động của xe điện từng là nỗi lo lớn nhất với tài xế taxi. Nguy cơ hết pin giữa chừng, đặc biệt khi chạy các cuốc đường dài ra ngoại thành, khiến nhiều người e ngại. Thời gian sạc đầy 1,5 – 2 giờ, thậm chí lâu hơn, đồng nghĩa với việc giảm số chuyến xe trong một ca làm việc, trong khi xe xăng chỉ mất vài phút để tiếp nhiên liệu.
Hạ tầng sạc cũng chưa đồng bộ. Do quỹ đất trung tâm hạn chế, nhiều trạm sạc tập trung ở vùng ven, buộc tài xế phải chạy xe không khách để sạc. Hàng nghìn xe sạc cùng lúc gây áp lực lớn lên lưới điện, khiến thành phố phải liên tục nâng cấp máy biến áp và đường truyền tải.
Bên cạnh đó, dù có trợ cấp, chi phí đầu tư một taxi điện vẫn cao hơn đáng kể so với xe xăng, tạo gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp vận tải.
Hạ tầng đi trước một bước
Những rào cản trên dần được tháo gỡ. Thâm Quyến đã xây dựng hơn 1.000 trạm sạc nhanh. Công nghệ mới cho phép sạc đầy hoặc đạt phạm vi 400 km trong 5 phút, rút ngắn thời gian chờ xuống ngang mức đổ xăng truyền thống.
Thành phố cũng áp dụng các ứng dụng quản lý và nghiên cứu dữ liệu để khuyến khích tài xế sạc vào giờ thấp điểm, như sáng sớm, hoặc kết hợp trong thời gian nghỉ trưa. Nhờ đó, tổn thất doanh thu do dừng xe sạc giảm tới 90%.
Các mẫu xe mới có phạm vi thực tế trên 300 – 400 km, giúp giảm số lần sạc trong ca làm từ 2 – 3 lần xuống còn một lần, thậm chí chỉ cần sạc qua đêm. Song song đó, mô hình đổi pin được triển khai cho các đội xe chuyên biệt, gần như loại bỏ hoàn toàn thời gian chờ đợi của tài xế.
Dù vậy, giống nhiều địa phương đẩy mạnh giao thông xanh, Thâm Quyến phải đối mặt với bài toán pin hết hạn sử dụng. Ước tính đến năm 2025, Thâm Quyến có khoảng 7.431 tấn pin cần xử lý – một phần trong làn sóng gia tăng pin thải trên toàn Trung Quốc.
Song song với taxi điện, thành phố đang thí điểm robotaxi với các doanh nghiệp như Pony.ai và Apollo Go, đồng thời hướng tới phát triển taxi bay điện (eVTOL). Việc khánh thành Khu công nghiệp Yantian eVTOL năm 2025 đánh dấu bước đi vào lĩnh vực hàng không tầm thấp.
Theo IAA Mobility, Thâm Quyến là ví dụ điển hình cho khả năng điện hóa 100% giao thông công cộng nếu chính sách đủ quyết liệt, hạ tầng được đầu tư sớm và hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ. Mô hình này đang được nhiều thành phố quan sát và tham chiếu./.
Nguồn tham khảo: VnExpress, Getaway, Tiền phong
