Báo cáo phân tích mới nhất của VPBankS cho rằng, cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran có thể kích hoạt xu hướng “risk-off” trên thị trường tài chính toàn cầu trong ngắn hạn, với các chỉ số lớn như S&P 500, Nasdaq, Dow Jones có thể điều chỉnh 1-2% hoặc hơn.
Với Việt Nam, tác động được đánh giá chủ yếu ở khía cạnh tâm lý và dòng vốn, thay vì ảnh hưởng trực tiếp đến nền tảng kinh tế.
Risk-off (hay Risk-off sentiment) là một khái niệm
trong tài chính chỉ tâm lý thị trường e ngại rủi ro, nơi các nhà đầu tư bán
tháo các tài sản rủi ro cao (cổ phiếu, tiền ảo) và chuyển sang các tài sản trú ẩn
an toàn (vàng, USD, trái phiếu chính phủ).
VN-Index: Nguy cơ rung lắc khi tiệm cận đỉnh lịch sử
Theo VPBankS, trong tuần 2-6/3/2026, VN-Index có thể mở cửa với áp lực bán và biến động mạnh nếu giá dầu tiếp tục leo thang và xung đột lan rộng. Giá dầu Brent hiện đã tăng mạnh và không loại trừ khả năng tiến lên vùng 90-100 USD/thùng nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài.
Trong bối cảnh chỉ số đang tiệm cận vùng đỉnh lịch sử 1.900-1.920 điểm, nhóm phân tích cho rằng khả năng xuất hiện nhịp điều chỉnh về 1.850-1.870 điểm là hiện hữu. Kịch bản tiêu cực hơn có thể đưa VN-Index lùi sâu về 1.800-1.830 điểm nếu lực bán lan rộng hoặc khối ngoại đẩy mạnh bán ròng.
Tuy nhiên, VPBankS lưu ý mức giảm tổng thể khó ở quy mô lớn như các cú sốc toàn cầu trước đây. Phản ứng của thị trường Việt Nam thường chỉ kéo dài vài phiên và hồi phục nhanh nếu xung đột không lan rộng hoặc không gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu.
Thị trường trong nước ít phụ thuộc trực tiếp vào dầu Iran, do đó phản ứng chủ yếu thông qua tâm lý nhà đầu tư và biến động dòng vốn ngoại.
Lịch các xung đột quân sự lớn ở Trung Đông/Vùng Vịnh và Nga-Ukraine tác động ngắn hạn tới S&P 500 và VN-Index
Giảm ngắn, hồi nhanh
Thống kê của VPBankS về các xung đột lớn tại Trung Đông/Vùng Vịnh và Nga – Ukraine cho thấy:
Các sự kiện Trung Đông thường khiến S&P 500 giảm 0,5–2% trong vài phiên đầu, nhưng phục hồi trong 1–2 tuần nếu không lan rộng.VN-Index thường ít phản ứng trực tiếp hơn, đa phần giảm dưới 1% và chỉ kéo dài 1–2 phiên.
Ngoại lệ đáng chú ý là xung đột Nga – Ukraine năm 2022, khi giá dầu tăng nóng và lạm phát toàn cầu bùng phát, khiến thị trường điều chỉnh mạnh và kéo dài hơn.
Tại Việt Nam, phiên 13/4/2024 – khi Iran tấn công Israel – là trường hợp hiếm hoi VN-Index giảm đáng kể, chủ yếu do áp lực tỷ giá và bán ròng mạnh từ khối ngoại, chứ không đến từ tác động trực tiếp của sự kiện quân sự.
Điểm chung rút ra là thị trường thường “hấp thụ” nhanh các xung đột cục bộ nếu không ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu trên diện rộng.
Nhóm ngành nào hưởng lợi, nhóm nào chịu áp lực?
Dầu khí – Năng lượng: Đây là nhóm được VPBankS đánh giá là “điểm sáng” trong bối cảnh hiện tại. Khi giá dầu tăng, biên lợi nhuận cải thiện và triển vọng đầu tư thượng nguồn, hạ tầng khí được củng cố. Các mã đáng chú ý gồm: GAS, BSR, PVS, PVD, PVC, OIL, PLX…
Nhóm này có thể diễn biến ngược chiều thị trường chung nếu giá dầu duy trì ở mặt bằng cao.
Hóa chất – Phân bón: Một số doanh nghiệp hóa chất và phân bón có thể hưởng lợi gián tiếp từ biến động giá nguyên liệu, đặc biệt khi giá năng lượng tăng. Các cổ phiếu như DPM, DCM, BFC, CSV có thể thu hút dòng tiền đầu cơ theo thông tin.
Cảng biển – Logistics: Nếu tuyến vận tải thay đổi hoặc nhu cầu vận chuyển năng lượng tăng, giá cước có thể cải thiện. Các mã như GMD, PVT, HAH được đánh giá có thể hưởng lợi trong kịch bản gián đoạn thương mại.
Nhóm chịu áp lực: Các ngành nhạy cảm với lạm phát và giá xăng dầu như tiêu dùng, sản xuất, vận tải đường bộ có thể chịu áp lực nếu giá nhiên liệu bán lẻ tăng mạnh. Trên bình diện toàn cầu, cổ phiếu hàng không, logistics và tài chính thường bị bán trong trạng thái “risk-off”.
Theo VPBankS, rủi ro lớn nhất với thị trường Việt Nam không nằm ở bản thân sự kiện địa chính trị, mà ở việc giá dầu tăng quá nhanh, kéo theo áp lực lạm phát và tỷ giá.
Nếu OPEC có động thái ổn định nguồn cung và giá dầu hạ nhiệt, VN-Index nhiều khả năng sẽ tích lũy trở lại và quay lại xu hướng tăng, đặc biệt khi các yếu tố nội tại như tăng trưởng lợi nhuận và dòng tiền trong nước vẫn đóng vai trò chủ đạo./.
