Việt Nam cải cách toàn diện thị trường tài chính: Mục tiêu vốn ngoại đạt 15% GDP, triển khai CCP từ 2027

Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng thị trường tài chính hiện đại, cân bằng hơn giữa ngân hàng và thị trường vốn, đồng thời phát triển các sản phẩm mới như cổ phiếu xanh, trái phiếu bền vững và tài sản mã hóa. Đến năm 2030, tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn và chứng khoán được kỳ vọng đạt khoảng 15% GDP.

Đó là những nội dung đáng chú ý trong Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức cao, liên tục đến năm 2045 vừa được phê duyệt tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026.

Theo Đề án, Việt Nam sẽ xây dựng thị trường tài chính phát triển đồng bộ, hiện đại và hội nhập quốc tế, có khả năng huy động và phân bổ hiệu quả nguồn vốn trong và ngoài nước. Thị trường tài chính cũng được định hướng trở thành kênh cung ứng vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Đến năm 2045, thị trường tài chính Việt Nam được kỳ vọng đạt trình độ phát triển cao, vận hành theo nguyên tắc thị trường, với hệ thống thể chế, hạ tầng, sản phẩm, nhà đầu tư và cơ chế giám sát tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Trong cơ cấu này, thị trường chứng khoán giữ vai trò trọng yếu; hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, hiện đại; thị trường bảo hiểm trở thành nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế. Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam sẽ từng bước đóng vai trò kết nối dòng vốn, dịch vụ và các định chế tài chính trong khu vực.

Mục tiêu vốn ngoại trên thị trường chứng khoán đạt 15% GDP

Một trong những định hướng trọng tâm của Đề án là phát triển thị trường vốn và thị trường chứng khoán theo hướng công khai, minh bạch, gia tăng quy mô và độ sâu. Hoạt động huy động vốn thông qua chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng sẽ tiếp tục được thúc đẩy.

Cơ cấu nhà đầu tư cũng được tái định hình theo hướng tăng tỷ trọng các tổ chức có tiềm lực tài chính như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm, qua đó tạo sự cân bằng hơn với nhóm nhà đầu tư cá nhân.

Đến năm 2030, giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn và thị trường chứng khoán được đặt mục tiêu đạt khoảng 15% GDP. Tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán tương đương 5% GDP, trong khi tổng tài sản của các quỹ hưu trí tăng bình quân 11,5% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030.

Với nhà đầu tư nước ngoài, Đề án yêu cầu từng bước đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản, chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận về nước; đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường theo lộ trình phù hợp.

Nhà đầu tư cá nhân được khuyến khích tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Phát triển tài sản mã hóa và hệ sinh thái đầu tư xanh

Đề án xác định 7 nhóm thị trường, sản phẩm cần tập trung phát triển, gồm: Cổ phiếu, trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán phái sinh, tiền tệ - tín dụng, bảo hiểm và tài sản mã hóa.

Đối với phân khúc vốn xanh, Việt Nam sẽ xây dựng lộ trình phát triển cổ phiếu xanh, trái phiếu doanh nghiệp xanh và các quỹ đầu tư ESG chuyên biệt. Bộ chỉ số chứng khoán xanh cũng sẽ được xây dựng, trong khi các chỉ số ESG hiện hành được nâng cấp theo chuẩn mực quốc tế.

Sản phẩm trái phiếu Chính phủ sẽ được đa dạng hóa với trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, trái phiếu lãi suất thả nổi và trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát.

Trên thị trường tiền tệ - tín dụng, dòng vốn tiếp tục được định hướng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng mới. Tín dụng xanh và các sản phẩm thông tin tín dụng trên môi trường số cũng được thúc đẩy.

Song song với phát triển sản phẩm, ngành quỹ sẽ được tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa các loại hình quỹ và bộ chỉ số chứng khoán, mở rộng hạn mức đầu tư của quỹ mở và kênh phân phối chứng chỉ quỹ. Chính phủ khuyến khích hình thành các quỹ đầu tư dài hạn cho hạ tầng, bất động sản, khởi nghiệp sáng tạo và dự án xanh.

Triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm trong năm 2027

Việt Nam đặt mục tiêu thiết lập hệ thống thanh toán hiện đại, đồng bộ, hoạt động thông suốt, có khả năng kết nối với các hệ thống song phương và đa phương trong khu vực, trên thế giới chậm nhất vào năm 2028.

Trên thị trường chứng khoán cơ sở, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) dự kiến được triển khai trong năm 2027. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao mức độ an toàn của hoạt động thanh toán, bù trừ và hỗ trợ tiến trình nâng hạng thị trường.

Giai đoạn 2030-2035, cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý và giám sát toàn bộ thị trường tài chính sẽ được xây dựng. Hạ tầng giao dịch, thanh toán chứng khoán, hệ thống thanh toán liên ngân hàng và hệ thống chuyển mạch tài chính cũng sẽ tiếp tục được nâng cấp để đáp ứng các sản phẩm mới.

Hướng tới ngân hàng quy mô lớn, tiệm cận Basel III

Đối với hệ thống ngân hàng, Đề án đặt định hướng hình thành các ngân hàng có quy mô lớn, đủ sức cạnh tranh trong khu vực và có năng lực quản trị tiệm cận thông lệ quốc tế.

Một số ngân hàng thương mại có tầm quan trọng hệ thống được khuyến khích sớm áp dụng các tỷ lệ an toàn tiệm cận Basel III từ năm 2026.

Cùng với đó, quá trình xử lý nợ xấu, ngăn ngừa sở hữu chéo và nâng cao chất lượng tín dụng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh. Hoạt động giám sát ngân hàng chuyển dần từ kiểm tra tuân thủ sang giám sát trên cơ sở rủi ro.

Chính sách tiền tệ sẽ được điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, hướng tới mục tiêu kiểm soát lạm phát, giữ ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững. Các giải pháp quản lý thị trường vàng cũng được yêu cầu triển khai đồng bộ.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Đề án đưa ra 8 nhóm giải pháp, bao gồm hoàn thiện thể chế; phát triển sản phẩm; mở rộng cơ sở nhà đầu tư; nâng cao năng lực của các định chế trung gian; hiện đại hóa hạ tầng; đổi mới quản lý, giám sát; thúc đẩy hội nhập, nâng hạng thị trường chứng khoán và triển khai Trung tâm tài chính quốc tế; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong đó, Chính phủ sẽ nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để đề xuất xây dựng Luật về quản lý, giám sát thị trường tài chính và dịch vụ tài chính vào thời điểm phù hợp. Đề án phát triển nhân lực tài chính chất lượng cao cũng sẽ được xây dựng, tập trung vào các lĩnh vực mới như AI tài chính, an ninh mạng, dữ liệu lớn, quản trị rủi ro định lượng và tài chính quốc tế./.