Thượng đỉnh Mỹ-Trung, Mỹ xuống thang vì kinh tế?
Hội nghị thượng đỉnh giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hôm qua không đơn thuần là một sự kiện ngoại giao mà phản ánh rõ xu hướng "mặc cả chiến lược" trong quan hệ Mỹ-Trung hiện nay.
Đằng sau các tuyên bố hòa dịu là những trao đổi lợi ích thực dụng giữa hai siêu cường đang cạnh tranh gay gắt nhưng lại phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế và công nghệ.
Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump gặp nhau tại Bắc Kinh (Ảnh: Getty Image)
Tâm điểm của hội nghị là vấn đề Iran và Đài Loan. Cuộc chiến tại Iran đã khiến Washington phải chịu áp lực lớn từ giá dầu, lạm phát và bất ổn chính trị trong nước. Mỹ cần Trung Quốc, nước mua phần lớn dầu xuất khẩu của Iran, hỗ trợ để có thể đạt thỏa thuận với Tehran.
Đáp lại, Bắc Kinh cam kết không hỗ trợ quân sự cho Iran, cùng Mỹ phản đối việc Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân và duy trì tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, Trung Quốc không nhượng bộ vô điều kiện. Bắc Kinh tận dụng nhu cầu chiến lược của Mỹ để gia tăng sức ép trong vấn đề Đài Loan, "lằn ranh đỏ" cốt lõi của họ. Những tín hiệu từ hội nghị cho thấy Washington có thể sẵn sàng điều chỉnh cách tiếp cận với Đài Loan nhằm đổi lấy sự ổn định tại Trung Đông, khiến giới quan sát lo ngại về sự thay đổi trong cam kết chiến lược của Washington với Đài Bắc.
Ở lĩnh vực kinh tế, hai bên cho thấy xu hướng "đình chiến tạm thời" sau nhiều năm leo thang căng thẳng thương mại và công nghệ. Mỹ cho phép nhiều tập đoàn Trung Quốc tiếp cận chip H200 của NVIDIA, trong khi Bắc Kinh đồng ý mua 200 máy bay Boeing. Hai nước cũng tăng cường hợp tác về đất hiếm, pin năng lượng và kiểm soát fentanyl.
Điều đáng chú ý là cả Washington lẫn Bắc Kinh đều đang đối mặt với những khó khăn nội tại nghiêm trọng. Kinh tế Trung Quốc suy giảm vì khủng hoảng bất động sản, nợ địa phương và tiêu dùng yếu, trong khi Mỹ chịu áp lực lạm phát, nợ công cao và thị trường việc làm suy yếu.
Trong bối cảnh đó, một cuộc chiến thương mại không khoan nhượng sẽ gây tổn thất nặng nề cho cả hai bên. Chính vì vậy, cuộc gặp tại Bắc Kinh có thể xem là một bước lùi chiến thuật đáng kể sau nhiều năm đối đầu, khi ưu tiên trước mắt của cả hai cường quốc là phục hồi tăng trưởng và ổn định thị trường hơn là tiếp tục leo thang cạnh tranh.
Sự hiện diện của Elon Musk, Tim Cook và Jensen Huang cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của các tập đoàn công nghệ trong cấu trúc địa chính trị hiện nay. Việc Tesla được Trung Quốc cho phép triển khai giới hạn các tính năng hỗ trợ lái tiên tiến FSD phản ánh một thỏa hiệp thực dụng. Bắc Kinh muốn tận dụng công nghệ Mỹ nhưng vẫn kiểm soát chặt dữ liệu và chủ quyền số, trong khi Washington buộc phải chấp nhận mức độ phụ thuộc nhất định vào thị trường và chuỗi cung ứng Trung Quốc.
Tựu chung lại, hội nghị Bắc Kinh 2026 cho thấy cạnh tranh Mỹ-Trung chưa biến mất nhưng đang bước vào giai đoạn thực dụng hơn. Hai cường quốc vẫn đối đầu về chiến lược, song tạm thời buộc phải "hạ nhiệt" để bảo vệ kinh tế, tránh những tổn thất vượt ngoài tầm kiểm soát./.