Sau hơn hai thập kỷ tăng trưởng dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng và dòng vốn FDI, thị trường vốn Việt Nam đang đứng trước một điểm rẽ mang tính cấu trúc. Triển vọng nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức “Đầu tư”, lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán và việc thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế đang đồng thời tạo ra một “đòn bẩy kép” cho hệ thống tài chính.
Những chuyển động này không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn toàn cầu, mà còn đặt nền móng để thị trường vốn trở thành kênh dẫn vốn trung – dài hạn chủ lực, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
“Tấm hộ chiếu” bước vào sân chơi vốn toàn cầu
Cuối tháng 1/2026, Fitch Ratings nâng xếp hạng tín nhiệm đối với các công cụ nợ dài hạn cao cấp có bảo đảm của Việt Nam từ BB+ lên BBB-. Đây là lần đầu tiên một công cụ nợ liên quan đến quốc gia đạt ngưỡng “Đầu tư” (investment grade).
Dù chưa phải là nâng hạng tín nhiệm quốc gia toàn diện, diễn biến này cho thấy Việt Nam đang tiến rất gần tới cột mốc quan trọng: gia nhập nhóm quốc gia có tín nhiệm “Đầu tư”. Với thị trường tài chính, đây không đơn thuần là thay đổi về danh xưng, mà là bước mở cửa vào nhóm nhà đầu tư dài hạn toàn cầu như quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và quỹ đầu tư quốc gia.
Theo ông Michael Kokalari, Giám đốc Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường của VinaCapital, việc đạt mức tín nhiệm “Đầu tư” có thể tạo ra thay đổi đáng kể về chi phí vốn.
Các ước tính cho thấy chi phí vay có thể giảm khoảng 150 điểm cơ bản nhờ lợi suất trái phiếu Chính phủ hạ và chênh lệch tín dụng thu hẹp. Khi chi phí vốn giảm, tác động lan tỏa sẽ không chỉ dừng ở khu vực công mà còn mở rộng sang doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Kinh nghiệm từ Ấn Độ hay Thái Lan cho thấy, sau khi được nâng hạng tín nhiệm, thị trường chứng khoán và dòng vốn quốc tế thường gia tăng mạnh, tạo hiệu ứng tích cực trong nhiều năm.
Nâng hạng thị trường: Tái định giá rủi ro quốc gia
Song song với tín nhiệm quốc gia, Việt Nam đang thúc đẩy lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán theo tiêu chuẩn của FTSE Russell và MSCI. Việc chuyển từ nhóm thị trường cận biên sang thị trường mới nổi sẽ giúp Việt Nam tiếp cận dòng vốn thụ động quy mô lớn từ các quỹ ETF toàn cầu.
Theo ông Huỳnh Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Chứng khoán Ngân hàng Số Vikki, nâng hạng không chỉ là sự công nhận về mặt kỹ thuật, mà phản ánh mức độ trưởng thành của thị trường. Khi được nâng hạng, Việt Nam có thể thu hút khoảng 1 tỷ USD dòng vốn thụ động ngay trong giai đoạn đầu. Trong trung hạn, dòng vốn chủ động có thể đạt 10-20 tỷ USD.
Quan trọng hơn quy mô là tính chất của dòng vốn. Đây thường là dòng vốn dài hạn, ổn định hơn so với dòng tiền ngắn hạn, qua đó giúp giảm biến động và nâng cao khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp.
Sự kết hợp giữa nâng hạng tín nhiệm quốc gia và nâng hạng thị trường chứng khoán đang tạo ra một quá trình “tái định giá rủi ro” đối với Việt Nam trong mắt nhà đầu tư toàn cầu.
Trung tâm Tài chính quốc tế: Bệ phóng thể chế
Nếu nâng hạng giúp mở rộng cửa dòng vốn, thì Trung tâm Tài chính quốc tế (VIFC) được xem là cấu phần thể chế để phân bổ hiệu quả nguồn lực đó.
Trước Tết Bính Ngọ 2026, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP HCM (VIFC-HCMC) chính thức ra mắt, cùng với cơ sở tại Đà Nẵng theo mô hình “một trung tâm, hai điểm đến”, được thành lập theo Nghị quyết 222/2025/QH15.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, VIFC là một giải pháp mang tính đột phá nhằm tạo động lực tăng trưởng mới. Trung tâm này được kỳ vọng trở thành kênh kết nối trực tiếp nguồn vốn toàn cầu với nhu cầu phát triển trong nước, đặc biệt đối với các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao, năng lượng tái tạo, điện hạt nhân, trung tâm dữ liệu và hạ tầng chiến lược.
Việc hình thành VIFC cũng kéo theo yêu cầu nâng chuẩn minh bạch, cải thiện quản trị và phát triển sản phẩm tài chính mới – những yếu tố then chốt để nâng cao sức cạnh tranh của thị trường tài chính Việt Nam trong khu vực.
Sự hội tụ của ba yếu tố – nâng hạng tín nhiệm, nâng hạng thị trường và xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế – tạo ra một thời điểm thuận lợi hiếm có đối với thị trường vốn Việt Nam.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cơ hội chỉ trở thành động lực thực sự khi cải cách được triển khai đồng bộ: nâng cao minh bạch và chuẩn mực quản trị doanh nghiệp; cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài; phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp; hiện đại hóa hạ tầng giao dịch; đồng thời xây dựng khung pháp lý cho tài chính xanh, tài sản số và tài chính số.
Nếu những bước đi này được thực hiện nhất quán, thị trường vốn có thể chuyển từ vai trò bổ trợ sang vai trò dẫn dắt, trở thành kênh huy động và phân bổ vốn chủ lực cho nền kinh tế. Khi đó, việc nâng hạng không chỉ là sự kiện mang tính biểu tượng, mà là điểm khởi đầu cho một chu kỳ phát triển mới của hệ thống tài chính Việt Nam./.
Nguồn tham khảo: TTXVN
