Thị phần môi giới quý 2/2026: Trật tự thay đổi?

Bảng xếp hạng thị phần giá trị giao dịch môi giới quý 2/2026 tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) sẽ được công bố trong ít ngày tới. Những 'ông kẹ' như VPS, TCBS, SSI, Vietcap hay HSC khả năng vẫn dẫn top. Nhưng trật tự thị phần có thể sẽ khác đi!

Hãy nhìn vào thanh khoản!

Thanh khoản 'tụt áp'

Sau giai đoạn sôi động, thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam bất ngờ 'tụt áp' - mạnh và sâu - trong quý 2. Giá trị giao dịch bình quân phiên trên HOSE đạt khoảng 21.560 tỷ đồng, giảm 26% so với quý trước.

Xu thế thậm chí còn đang xấu thêm, khi mà tháng gần nhất (tháng 6/2026), thanh khoản các phiên hầu hết chỉ quanh quẩn 18.000 - 20.000 tỷ đồng, .

Đáng nói là động lực chính cho lượng giao dịch ít ỏi đấy dường như lại không đến từ nhỏ lẻ (retail) - nhóm vốn là động lực chính và quan trọng nhất cho thị trường chứng khoán. Dòng tiền không lan tỏa, giao dịch chủ yếu tập trung vào một số ít nhóm cổ phiếu, hội tụ về một số 'tay to'. Cấu trúc dòng tiền 'lệch', khiến chỉ số thị trường cũng bị 'méo' theo.

"Không ai giao dịch à?"; "Tiền đi đâu hết rồi?";... - nhiều môi giới than trời. Nhưng cũng chả mấy nhà đầu tư buồn đáp lời. Các dòng trạng thái, các bài phân tích, các room chat 'flop' đến não nề. 'Nhỏ lẻ' chán nản và ghẻ lạnh.

Thị phần, tệp khách và khẩu vị rủi ro

Đầu tiên, cần làm rõ khái niệm "thị phần giá trị giao dịch môi giới". Theo đó, nó là tỷ trọng giá trị giao dịch của một công ty chứng khoán trong tổng giá trị giao dịch môi giới trên sàn, thường bao gồm cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm.

Hiểu đơn giản, chỉ tiêu này đo quy mô dòng tiền đi qua từng công ty. Khi thị trường sôi động, nhà đầu tư tích cực 'trading', nhóm công ty có độ phủ rộng, lượng khách hàng lớn, mạnh về bán lẻ, thị phần sẽ đương nhiên cao.

Nhưng khi thị trường xấu, giao dịch hẻo, lợi thế về số lượng tài khoản, quy mô khách hàng của nhóm này chưa chắc đã được phát huy. Kể cả cho họ không mất khách, nhà đầu tư vẫn gắn bó, giá trị cốt lõi và lợi thế so sánh của công ty vẫn được duy trì!

Bài toán thị phần lúc này sẽ phụ thuộc nhiều vào đặc thù khách hàng (tệp khách) cũng như quan điểm rủi ro của mỗi công ty.

Nhóm công ty chứng khoán có thế mạnh về khách hàng tổ chức, đặc biệt là mạnh về ' làm deal', sẽ nắm lợi thế. Bởi lẽ, khách hàng của nhóm này có 'size' to hơn và cũng có nhiều động lực để giao dịch hơn. Dòng tiền trading qua các công ty kiểu này - tính theo số tương đối, vì thế, sẽ phình lên đáng kể. Hay nói cách khác, thị phần của họ sẽ tăng hơn.

Thực ra về mặt thị trường, không có ranh giới cứng nào cho các công ty chứng khoán trong việc lựa chọn mô hình. Không có công ty nào thuần làm bán lẻ, cũng như không có công ty nào thuần về bán buôn. Hầu hết các công ty chứng khoán Việt Nam hiện nay đều theo đuổi mô hình 'hybrid'.

Họ dùng mảng bán lẻ để tạo dòng tiền đều đặn từ margin và phí giao dịch, đồng thời dùng mảng bán buôn (IB) để săn các thương vụ lớn mang lại lợi nhuận đột biến. Tuy nhiên, mỗi bên vẫn sẽ có một "mũi nhọn" thế mạnh.

Nhưng thiên về cách nào cũng có giá của nó. Tập trung bán lẻ thì hoạt động sẽ bền và ít rủi ro, nhưng để bán lẻ tốt thì đòi hỏi phải đầu tư rất lớn vào công nghệ và vận hành, bởi khách hàng của họ là cả triệu nhà đầu tư. Tập trung bán buôn thì phải chuyên sâu, có quan hệ và đôi khi là cả chấp nhận rủi ro, trong đó có cả rủi ro nợ xấu, thậm chí là mất vốn. Một số lại chọn cách dễ hơn - tập trung vào tự doanh, chủ yếu phục vụ chính mình và hệ sinh thái của ông chủ.

Trật tự thay đổi?

Biến động thanh khoản và cấu trúc dòng tiền chắc chắn sẽ tác động mạnh đến bảng thị phần quý 2. 'Miếng bánh' môi giới sẽ dịch chuyển đáng kể.

Trong nhóm dẫn đầu, các công ty có thế mạnh về bán lẻ như VPS, SSI hay HSC, áp lực là điều có thể dự báo. Khi dòng tiền nhỏ lẻ không còn giao dịch mạnh như quý trước, giá trị môi giới của nhóm này sẽ bị kéo xuống, dù nền khách hàng và lợi thế cốt lõi chưa hẳn thay đổi.

Đặc biệt là với VPS! Công ty giữ ngôi vương môi giới liên tiếp hơn 5 năm qua có thể sẽ bị co thị phần. Quan điểm nhất quán của công ty này trước giờ là tập trung vào bán lẻ, thuần làm dịch vụ, nói không với 'làm deal' và tuyệt không tự doanh.  

Ở chiều ngược lại, TCBS là cái tên đáng chú ý trong nhóm có cơ cấu khách hàng và mô hình kinh doanh khác biệt. Nếu bảng xếp hạng thị phần môi giới quý 2 ghi nhận sự vươn lên của công ty này, đây trước hết là kết quả của một quý dòng tiền co hẹp, tập trung vào các giao dịch quy mô lớn, hơn là bằng chứng cho thấy trật tự cạnh tranh dài hạn đã đảo chiều. Nhóm có hậu thuẫn như VPBankS có thể cũng sẽ có những bứt phá.

Lịch sử các quý gần đây cho thấy, khi thanh khoản thị trường tốt, nhóm công ty có nền khách hàng retail lớn thường nằm ở vị trí cao trong bảng thị phần.

Chẳng hạn, quý 3/2025, khi giá trị giao dịch bình quân trên HOSE vọt lên khoảng 39.700 tỷ đồng/phiên, thị phần môi giới của VPS cũng bứt tốc lên 17,05% - mức cao nhất kể từ quý 4/2024 đến nay.

Chuỗi 21 quý liên tiếp dẫn đầu của VPS cũng cho thấy mô hình bán lẻ vẫn phát huy sức mạnh trong những giai đoạn thanh khoản tốt. Điều đó tạo cơ sở để kỳ vọng rằng khi thị trường ấm trở lại, dòng tiền cá nhân quay lại và thanh khoản lan tỏa hơn, thị phần của họ cũng sẽ gia tăng.

Về dài hạn, sự xáo trộn thị phần - nếu xảy ra - cũng là lời nhắc cho các công ty chứng khoán về chiến lược mở rộng mô hình kinh doanh. Trong chu kỳ mới, lợi thế sẽ thuộc về những công ty vừa giữ được nền khách hàng hiện hữu, vừa phát triển thêm các lớp sản phẩm và nguồn thu mới./.