Trong lần đầu tiên tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên (AGM) ở ngoài TP.HCM, lại còn ở một tỉnh lẻ của miền Bắc (Phú Thọ), Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín (Sacombank; Mã chứng khoán: STB) bất ngờ ghi nhận tỉ lệ ‘check-in’ kỉ lục.
Theo công bố của Ban kiểm tra tư cách cổ đông, tính đến 9h01, đại hội ghi nhận 135 cổ đông và người được ủy quyền tham dự, đại diện cho 1,5 tỷ cổ phần, chiếm 80,6% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết.
Thống kê của người viết cho thấy, đây là tỷ lệ 'check-in' cao nhất trong 9 kỳ đại hội thường niên gần nhất của Sacombank, chỉ thấp hơn so với mức 83,4% tại AGM 2017 – thời điểm ông Dương Công Minh được lựa chọn cho điệp vụ tái cơ cấu STB.
Tỉ lệ 80,6% nêu trên phải nói là cao đột biến, nếu so với mức trên trên 50% của nhiều kỳ AGM trở lại đây.
Thêm phần chú ý, khi số lượng cổ đông cất công lên Việt Trì dự AGM 2026 này của Sacombank là cũng thấp đột biết - nếu so với con số cả nghìn người tham dự các AGM trước đó ở TP. HCM
Trên giấy tờ, tân CEO Nguyễn Đức Thụy chưa đứng tên một cổ phiếu STB nào. Ông chính thức vào HĐQT Sacombank sau AGM này.
Tỉ lệ ‘check-in’
Với giới quan sát, tỉ lệ ‘check-in’ luôn là dữ liệu quan trọng để đánh giá mức độ chi phối sở hữu của một doanh nghiệp đại chúng.
Với ngân hàng, tỉ lệ này càng được quan tâm. Bởi lẽ Luật các tổ chức tín dụng và các quy định liên quan kiểm soát rất chặt mức độ sở hữu của một cổ đông và nhóm các cổ đông có liên quan tại một ngân hàng. Mục đích việc này là để nhằm ngăn ngừa việc thao túng, cũng như lạm dụng hoạt động ngân hàng cho các mục đích rủi ro; hạn chế sở hữu chéo và bảo đảm an toàn hệ thống.
Theo các quy định hiện hành, mỗi cá nhân chỉ được phép sở hữu tối đa 5% vốn điều của một ngân hàng. Giới hạn tương ứng với cổ đông tổ chức là 15%. Và một nhóm cổ đông có liên quan cũng chỉ được sở hữu không quá 20% vốn điều lệ ngân hàng. Trường hợp đặc biệt phải có sự chấp thuận của NHNN.
Thậm chí, khác với các mô hình doanh nghiệp khác, định kỳ ngân hàng còn phải công bố các cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên.
Quy định kỹ là vậy, nhưng trên thực tế có vô vàn ‘kỹ thuật’ để lách. Để “người không liên quan” đứng hộ là một cách phổ biến - giống như bà Trương Mỹ Lan đã sử dụng để chi phối SCB; hay ông Hà Văn Thắm chi phối OceanBank.
Do đó, sẽ là hồn nhiên nếu nhìn vào các con số trong báo cáo tình hình quản trị để đánh giá về sở hữu của các chủ bank ở ngân hàng của họ.
Các ông chủ nhà băng hẳn sẽ khó có thể an tâm với tỉ lệ sở hữu thực dưới 20%, khi bài học ‘tuột xích’ của ông Đặng Văn Thành ở Sacombank vẫn chưa từng cũ.
Tỉ lệ check-in, vì thế, là dữ liệu khả dĩ nhất để những nhà quan sát độc lập ‘phách vị’ cơ cấu sở hữu của một ngân hàng. Mỗi lần ĐHĐCĐ, nhóm chủ thường sẽ huy động tối đa cổ phiếu để check-in. Nhóm nuôi mộng làm chủ thường cũng sẽ check-in.
Dĩ nhiên, tất cả chỉ là phỏng đoán và mang tính tương đối. Danh sách cổ đông chi tiết chỉ có ở VSD và chỉ được cung cấp cho những người có trách nhiệm.
Thực tế cho thấy, Đại hội đồng cổ đông thường niên của các ngân hàng thường ghi nhận số cổ phần tham dự trên 70% vốn điều lệ. Không phải tất cả số này đều là của nhóm chủ/liên minh các nhóm chủ - chủ hiểu theo nghĩa những người cầm quyền thực sự ở ngân hàng - nhưng họ sẽ phải chiếm phần đa, thường là quá bán.
Một ngân hàng có thể có nhiều hơn một chủ nhưng nhóm chủ phải đoàn kết đến mức cố kết - xem nhau như đồng đội. Không cố kết thì ít nhất là phải biết chấp nhận lẫn nhau - chẳng hạn như câu chuyện ở ACB. Còn khác biệt quan điểm thì tất yếu sẽ dẫn đến lục đục - như Eximbank đã từng.
‘Mở khóa’ Sacombank
Sacombank lâu nay vẫn thị trường thừa nhận là ngân hàng thương mại cổ phần đại chúng nhất Việt Nam.
Ông Trầm Bê - có lẽ là người 'vào' nhiều nhà băng nhất Việt Nam - từng tận dụng tính đại chúng này để làm nên một cuộc đổi ngôi kinh điển, 'đá' cha con nhà sáng lập Đặng Văn Thành khỏi Sacombank năm 2012.
Khi ông Bê ngã ngựa, nhà chức trách vào làm việc, mới lộ ra ông này cũng chỉ nắm giữ khoảng 32,5% STB. Phần này sau đó được ủy quyền vô thời hạn và không hủy ngang cho NHNN.
Sacombank vốn là một ngân hàng tốt, càng hấp dẫn hơn vì ‘chưa thuộc về ai’. Khi đề án tái cơ cấu Sacombank đi chặng cuối, với sự hồi sinh rõ nét trong số liệu, cùng hấp lực ngày thêm lớn của ngành ngân hàng, mọi ánh mắt đều đổ dồn về cục STB trên. Đã có nhiều đề xuất, cũng không ít lời dạm hỏi. Tới NHNN! Và tới cả ông Bê!
Cục 32,5% đó là các nhanh nhất để ‘mở khóa’ Sacombank - phần nhiều tin vậy! Nhưng điểm dở của cách này, là các 'tay chơi' không giữ quyền chủ động. Tất cả phụ thuộc vào lựa chọn của cơ quan có thẩm quyền, từ cả phương án xử lý đến thời điểm, tiêu chí.
Còn cách nào nữa không?
Giá cổ phiếu STB liên tục phá đỉnh bởi lực gom chủ động.
Có! Gom trên sàn, từ số hơn 67,5% cổ phần STB còn lại.
Cách này được cái chủ động nhưng lại lâu, khó và đặc biệt tốn kém. NHNN quản lý dòng tiền thâu tóm ngân hàng rất kĩ. Nguồn lực đòi hỏi lại quá lớn, xử lý dòng không đơn giản.
Chart giao dịch STB cho thấy lực gom quyết liệt trong 2 năm trở lại. Và nó cũng lập tức phản ánh vào số liệu check-in ở AGM 2025 và 2026.
Sau nhiều năm quanh quẩn ở mức 53%, tỉ lệ check-in AGM 2025 của Sacombank vọt tăng lên 66%. Đặc biệt AGM 2026 này bật tăng lên tới 80,6%.
Trừ đi cục 32,5% STB được đại diện bởi NHNN - chắc chắn có dự, thì hơn 100 cổ đông còn lại đang đại diện cho tới 48,5% vốn cổ phần Sacombank.
Giả sử toàn bộ sở hữu STB của khối ngoại - vào khoảng 13% - cũng đã thực hiện check-in, thì phần còn lại khoảng 35,5%.
Trừ tiếp 3,95% STB mà Chủ tịch Dương Công Minh và người có liên quan đứng tên, phần cổ phần mà các cổ đông trong nước đã lặn lội đến Phú Thọ check-in chắc chắn cũng đã vượt 30%.
Tân CEO Sacombank Nguyễn Đức Thụy và các ‘đồng minh’ đóng góp bao nhiêu trong số ấy?.../.
