SpaceX sắp IPO: Tham vọng 1.750 tỷ USD và “lá chắn quyền lực” của Elon Musk
Reuters dẫn nguồn tin cho biết, SpaceX – tập đoàn vũ trụ do tỷ phú Elon Musk sáng lập – đang đẩy nhanh kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, với mục tiêu niêm yết trên sàn Nasdaq sớm nhất vào ngày 12/6.
Phố Wall đang đặt cược vào SpaceX và danh tiếng của ông chủ Elon Musk với thương vụ có thể đạt mức định giá 1.750 tỷ USD (Ảnh: Reuters)
Cũng theo các nguồn tin, SpaceX dự kiến giao dịch với mã cổ phiếu “SPCX” và đã rút ngắn lộ trình IPO so với kế hoạch ban đầu. Công ty có thể công bố bản cáo bạch sớm nhất vào ngày 20/5, bắt đầu chuỗi gặp gỡ nhà đầu tư từ ngày 4/6 và tiến hành bán cổ phiếu từ ngày 11/6.
Ban đầu, SpaceX dự kiến IPO vào cuối tháng 6. Tuy nhiên, tiến độ đã được đẩy sớm khoảng hai tuần sau khi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) hoàn tất quá trình rà soát hồ sơ IPO nhanh hơn dự kiến.
Sau khi sáp nhập với công ty trí tuệ nhân tạo xAI, đợt chào bán được kỳ vọng định giá SpaceX ở mức khoảng 1.250 tỷ USD, qua đó trở thành thương vụ IPO lớn nhất trong lịch sử.
Dù vậy, tỷ phú Elon Musk hiện được cho là đang thảo luận phương án huy động khoảng 75 tỷ USD, từ đó có thể nâng định giá doanh nghiệp lên tới 1.750 tỷ USD.
SpaceX hiện là công ty tư nhân giá trị nhất thế giới (Nguồn: Financial Times)
Các ngân hàng, quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư tổ chức được dự báo sẽ thu về khoản lợi nhuận khổng lồ từ thương vụ này. Một số nhà đầu tư đã chờ hơn hai thập kỷ để hiện thực hóa khoản đầu tư vào SpaceX – startup từng đứng bên bờ vực phá sản trong những năm đầu hoạt động.
Hiện, Bank of America (BoA), Goldman Sachs, JPMorgan Chase và Morgan Stanley đang dẫn đầu nhóm hơn 20 ngân hàng toàn cầu tham gia thương vụ này.
Kế hoạch bảo toàn quyền lực của Elon Musk
Theo Financial Times, SpaceX đang đề xuất một trong những mô hình quản trị doanh nghiệp mang tính “tập trung quyền lực” nhất lịch sử thị trường Mỹ. Mô hình này đảm bảo ông Musk không thể bị sa thải, đồng thời xây dựng gói thưởng lên tới hàng nghìn tỷ USD gắn với tham vọng lập quỹ đất trên sao Hỏa.
Cấu trúc chưa từng có tiền lệ này dường như không làm nhà đầu tư chùn bước. Nhiều quỹ vẫn sẵn sàng bỏ qua các quyền lợi cổ đông yếu và chiến lược kinh doanh mang màu sắc khoa học viễn tưởng để sở hữu cổ phần tại một công ty được xem là “độc nhất vô nhị” như SpaceX.
Sau các vướng mắc pháp lý liên quan tới lương thưởng tại Tesla và việc không thể giành lại quyền kiểm soát OpenAI – startup mà ông đồng sáng lập – Elon Musk hiện muốn siết chặt cơ cấu quản trị để tránh mọi rủi ro về quyền lực tại SpaceX.
Song, các quan chức phụ trách quỹ hưu trí công tại New York và California đã gửi thư tới SpaceX bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” về điều mà họ gọi là “cấu trúc quản trị ưu ái ban lãnh đạo nhất từng được đưa ra thị trường công khai Mỹ ở quy mô này”.
Theo những nguồn tin nắm rõ hồ sơ S-1 mà SpaceX nộp lên SEC, ông Musk sẽ nắm quyền kiểm soát đa số cổ phiếu loại B với quyền biểu quyết gấp 10 lần cổ phiếu phổ thông. Các tài liệu công bố cũng cho thấy người giàu nhất thế giới hiện sở hữu ít nhất 40% cổ phần và hơn 80% quyền biểu quyết tại startup ông thành lập năm 2002.
Đồng thời, ông Musk sẽ giữ vai trò giám đốc điều hành và chủ tịch hội đồng quản trị gồm 9 thành viên của SpaceX. Trong khi đó, bà Gwynne Shotwell – “cánh tay phải” của ông Musk – sẽ tiếp tục giữ vị trí chủ tịch kiêm giám đốc vận hành.
Theo bản cáo bạch, ông chủ SpaceX chỉ có thể bị miễn nhiệm bởi các cổ đông sở hữu cổ phiếu loại B và ông sẽ “tiếp tục kiểm soát việc bổ nhiệm cũng như bãi nhiệm” các thành viên hội đồng quản trị chừng nào còn nắm giữ cổ phần hiện tại. Điều này sẽ “hạn chế hoặc loại bỏ khả năng của nhà đầu tư trong việc tác động tới các vấn đề doanh nghiệp”.
SpaceX cũng dự kiến áp dụng cơ chế “trọng tài bắt buộc” đối với các tranh chấp cổ đông, qua đó loại bỏ nguy cơ xuất hiện các vụ kiện công khai kéo dài như ông Musk từng phải đối mặt như với Tesla và Twitter.
Dù vậy, nhiều nhà đầu tư cho rằng vị thế gần như độc quyền của SpaceX trong lĩnh vực phóng tên lửa thương mại cùng sự tăng trưởng mạnh của dịch vụ Internet vệ tinh Starlink là lý do đủ để bỏ qua sự áp đảo quyền lực của ông Musk.
“Khẩu vị” phố Wall
Phố Wall hiện đang “khát” các thương vụ IPO sau nhiều năm trầm lắng, trong khi nhà đầu tư đặc biệt hào hứng với các doanh nghiệp liên quan đến AI, theo CNBC.
Trong phiên giao dịch đầu tiên hôm 14/5, giá cổ phiếu hãng chip AI Cerebras Systems đã tăng vọt 68%, khép phiên với vốn hóa khoảng 95 tỷ USD. Trong ngày, công ty đã bán ra 30 triệu cổ phiếu, huy động được 5,55 tỷ USD và đánh dấu thương vụ IPO lớn nhất của một công ty công nghệ kể từ khi Uber lên sàn năm 2019.
Trong khi đó, các “ông lớn” mô hình AI như OpenAI và Anthropic cũng đang thúc đẩy kế hoạch IPO ngay trong năm nay, với mức định giá có thể vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Việc SpaceX công bố hồ sơ IPO nhiều khả năng sẽ diễn ra cùng thời điểm công ty thực hiện chuyến bay thử nghiệm thứ 12 của tên lửa thế hệ mới Starship. Trước đó, SpaceX cho biết doanh nghiệp đang nhắm mục tiêu thực hiện chuyến bay này vào ngày 19/5./.
Nguồn tham khảo: Reuters, Financial Times, CNBC