Săn ‘mỏ vàng’ Trung Mỹ, Trung Quốc nắm quyền khai khoáng 11% diện tích quốc gia này
Nicaragua - quốc gia Trung Mỹ sở hữu khoảng 250 tấn vàng - đã cấp 80 giấy phép khai khoáng cho doanh nghiệp Trung Quốc kể từ năm 2023, với tổng diện tích lên tới 1,4 triệu ha.
Theo Financial Times, 16 doanh nghiệp Trung Quốc đã được cấp quyền thăm dò và phát triển mỏ trên diện tích tương đương khoảng 11% lãnh thổ nước này.
Các giấy phép không giới hạn ở một kim loại hay khoáng sản cụ thể. Tuy nhiên, vàng là tài nguyên đặc biệt đáng chú ý tại Nicaragua. Theo Metals Focus, nước này có khoảng 250 tấn tài nguyên vàng trong lòng đất.
Khai thác vàng cũng là một trong những ngành kinh tế quan trọng của Nicaragua, đóng góp hơn 20% kim ngạch xuất khẩu trong năm ngoái.
Sự xuất hiện của các doanh nghiệp Trung Quốc đang làm thay đổi cục diện ngành khai khoáng tại đây. Kể từ năm 2023, số giấy phép mới mà 16 doanh nghiệp Trung Quốc nhận được đã vượt tổng số giấy phép cấp cho tất cả các công ty khai mỏ khác cộng lại.
Trước đó, hoạt động khai thác vàng quy mô lớn tại Nicaragua chủ yếu nằm trong tay các doanh nghiệp phương Tây như Equinox Gold, Mako Mining của Canada và Hemco của Colombia. Tuy nhiên, nhóm này không nhận được các nhượng quyền khai khoáng mới đáng kể trong những năm gần đây.
Trung Quốc tăng tốc gom vàng
Trung Quốc hiện là nước sản xuất vàng lớn nhất thế giới, trong khi kim loại quý này còn giữ vai trò quan trọng trong dự trữ của ngân hàng trung ương.
Bà Helen Amos, chuyên gia phân tích tại BMO, ước tính các doanh nghiệp Trung Quốc đã thực hiện khoảng 18 tỷ USD thương vụ công khai liên quan đến tài sản vàng ở nước ngoài kể từ năm 2004.
Tuy nhiên, làn sóng đầu tư mới cũng làm dấy lên lo ngại về môi trường. Các tổ chức phi lợi nhuận tại Nicaragua cảnh báo hoạt động khai thác vàng có thể gây ô nhiễm nếu những hóa chất như thủy ngân hoặc asen trong quá trình xử lý quặng không được kiểm soát chặt chẽ.
Khai khoáng chỉ là một phần trong quá trình Trung Quốc mở rộng hiện diện tại Nicaragua.
Hai nước khôi phục quan hệ ngoại giao vào năm 2021, sau khi Nicaragua cắt quan hệ với Đài Loan. Kể từ đó, quốc gia Trung Mỹ này đã nhận hơn 1 tỷ USD vốn tài trợ từ Trung Quốc cho các dự án hạ tầng, năng lượng và viễn thông.
Doanh nghiệp Trung Quốc hiện tham gia nhiều dự án lớn tại Nicaragua, bao gồm kế hoạch nâng cấp sân bay Punta Huete trị giá 500 triệu USD gần thủ đô Managua, một tuyến cao tốc lớn và các dự án cảng ở cả bờ Thái Bình Dương lẫn Caribe.
Đối với chính quyền Tổng thống Daniel Ortega, dòng vốn từ Bắc Kinh trở nên đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều cá nhân trong chính quyền Nicaragua chịu lệnh trừng phạt của Mỹ và khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế bị hạn chế.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc có thêm một đối tác tại Trung Mỹ, đồng thời mở rộng hiện diện trong các lĩnh vực từ khoáng sản đến hạ tầng chiến lược.
Mỹ theo sát Trung Quốc
Sự hiện diện ngày càng lớn của Bắc Kinh tại Nicaragua cũng thu hút sự chú ý từ Washington, trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh ảnh hưởng tại khu vực.
Một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nói với FT rằng Washington đang theo dõi chặt chẽ các hoạt động của Trung Quốc tại Nicaragua, bao gồm lĩnh vực khai khoáng.
Phía Mỹ cho biết chiến lược của chính quyền Tổng thống Donald Trump hướng tới ngăn các đối thủ ngoài Tây bán cầu giành chỗ đứng hoặc quyền kiểm soát những tài sản chiến lược trong khu vực.
Mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Managua cũng đang mở rộng sang lĩnh vực quốc phòng. Đại sứ Trung Quốc tại Nicaragua gần đây nói với lãnh đạo quân đội nước này rằng hợp tác quân sự là một "bộ phận quan trọng" trong quan hệ song phương.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết không nắm chi tiết các giấy phép khai khoáng, nhưng khẳng định Bắc Kinh khuyến khích doanh nghiệp nước này đầu tư ở nước ngoài trên cơ sở "đôi bên cùng có lợi".
Cơ quan này đồng thời phản đối việc "chính trị hóa hoạt động hợp tác thương mại bình thường hoặc mở rộng quá mức khái niệm an ninh"./.