Ông Trump: Thỏa thuận chấm dứt xung đột Mỹ - Iran sẽ ký kết ngay trong ngày 14/6
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận khung nhằm chấm dứt nhiều tháng giao tranh giữa Mỹ và Iran dự kiến sẽ được ký vào ngày 14/6. Tuy nhiên, phía Tehran vẫn chưa xác nhận thời điểm cụ thể, trong khi các lực lượng cứng rắn tại Iran công khai phản đối tiến trình đàm phán.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố sau khi thỏa thuận được ký kết, eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược từng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu – sẽ được mở cửa trở lại ngay lập tức. Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với Iran.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng cho biết Islamabad đang chuẩn bị cho lễ ký kết điện tử, trước khi các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp tục diễn ra trong tuần tới.
Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định “không phải vào ngày 14/6” mà có thể được hoàn tất trong vài ngày tới. Hãng tin Fars dẫn nguồn thạo tin cho biết Tehran vẫn đang đánh giá các khía cạnh chính trị, pháp lý và kỹ thuật của văn kiện trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Theo các nguồn tin của Reuters, các nhà trung gian Qatar đã tới Tehran ngày 14/6 nhằm thúc đẩy việc hoàn thiện thỏa thuận.
Bản dự thảo được Reuters tiếp cận cho thấy Mỹ có thể giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran và nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ. Đổi lại, Tehran sẽ mở lại eo biển Hormuđưo
Tuy nhiên, nhiều chi tiết quan trọng vẫn chưa được thống nhất. Iran cho rằng việc giải ngân tài sản bị đóng băng là điều kiện không thể thiếu và nước này có quyền thu phí đối với các tàu đi qua Hormuz. Trong khi đó, giới chức Mỹ khẳng định tuyến hàng hải này phải được mở cửa tự do và không áp dụng phí quá cảnh.
Ông Trump: Thỏa thuận chấm dứt xung đột Mỹ - Iran sẽ ký kết ngay trong ngày 14/6
Một nội dung gây tranh cãi khác là chương trình hạt nhân của Iran. Theo kế hoạch, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày. Washington muốn tiến tới giải thể chương trình hạt nhân của Tehran và loại bỏ kho uranium làm giàu ở cấp độ cao, trong khi Iran mong muốn lượng uranium này được pha loãng và tiếp tục lưu giữ trong nước.
Dù triển vọng hòa giải đang xuất hiện, căng thẳng trên thực địa vẫn chưa hạ nhiệt. Quân đội Mỹ cho biết đã bắn hạ nhiều máy bay không người lái của Iran gần eo biển Hormuz, trong khi Israel tiếp tục không kích hơn 70 mục tiêu của lực lượng Hezbollah tại Lebanon trong vòng 24 giờ.
Tại Iran, các cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ diễn ra trong ngày 13/6 cũng ghi nhận sự phản đối mạnh mẽ từ phe cứng rắn. Một số người biểu tình hô khẩu hiệu yêu cầu Ngoại trưởng Abbas Araqchi từ chức vì cho rằng ông đã nhượng bộ quá mức trong đàm phán.
Giới quan sát nhận định, ngay cả khi thỏa thuận khung được ký kết, quá trình giải quyết các bất đồng về hạt nhân, an ninh khu vực và hiện diện quân sự nước ngoài tại Trung Đông vẫn sẽ là những thách thức lớn đối với quan hệ Mỹ - Iran trong thời gian tới.
Nguồn tham khảo: Nikkei Asia, FT, Reuters