Nhu cầu nội địa thấp, đất hiếm Mỹ đổ sang châu Á
Các doanh nghiệp khai khoáng được chính quyền Tổng thống Donald Trump hậu thuẫn đang bán đất hiếm cho Nhật Bản và Hàn Quốc, trong khi Mỹ vẫn loay hoay xây dựng chuỗi cung ứng nội địa.
Doanh thu của MP Materials - nhà sản xuất đất hiếm lớn nhất tại Mỹ - chủ yếu đến từ các khách hàng Nhật
Theo Financial Times, các sản phẩm đất hiếm của MP Materials, Energy Fuels và Phoenix Tailings – ba doanh nghiệp đã nhận được hàng tỷ USD hỗ trợ từ Chính phủ Mỹ – hiện được bán cho các công ty châu Á.
Nguyên nhân là năng lực sản xuất nam châm đất hiếm tại Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn vượt xa ngành công nghiệp còn non trẻ của Mỹ.
Ông Nick Myers, CEO Phoenix Tailings, cho biết các khách hàng Nhật Bản đang 'tranh nhau' mua đất hiếm của công ty do nguồn cung từ Trung Quốc sụt giảm mạnh trong năm nay.
"Nếu các nhà thầu quốc phòng Mỹ không hành động nhanh, chúng tôi sẽ bán hết hàng cho các đối tác khác, bởi họ sẵn sàng trả giá cao hơn và chốt đơn nhanh hơn", vị này nói.
Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp Mỹ đã công bố kế hoạch khai thác đất hiếm và sản xuất nam châm ngay trong nước, song ngành công nghiệp này sẽ mất nhiều năm để phát triển đủ quy mô.
Mỹ quyết giành lợi thế đất hiếm
MP Materials hiện là nhà sản xuất đất hiếm lớn nhất tại Mỹ.
Doanh số oxit và kim loại neodymium-praseodymium (NdPr) – mảng kinh doanh tạo doanh thu lớn nhất của công ty – chủ yếu đến từ thỏa thuận với Sumitomo Corporation of Americas, đơn vị phân phối sản phẩm cho khách hàng Nhật Bản.
Ngoài ra, một phần sản lượng cũng được bán cho một tập đoàn công nghệ và công nghiệp của Mỹ theo hợp đồng ký trong quý 1/2026.
Đáng nói, cùng kỳ năm ngoái, phần lớn doanh thu của MP Materials đến từ việc bán quặng khai thác cho Tập đoàn Thịnh Hòa (Shenghe Resources) của Trung Quốc. Tuy nhiên, họ buộc phải chấm dứt giao dịch với đối tác này theo thỏa thuận với Chính phủ Mỹ.
Về dài hạn, MP Materials đặt mục tiêu tự sản xuất nam châm quy mô lớn, qua đó tiêu thụ phần lớn lượng đất hiếm do chính công ty khai thác và tinh luyện. Trong chuỗi sản xuất, quặng đất hiếm được chế biến thành oxit, sau đó thành kim loại và hợp kim để sản xuất nam châm.
Công ty đã ký hợp đồng cung cấp nam châm cho General Motors và Apple. Hồi tháng 5, MP Materials cho biết dự kiến bắt đầu giao những lô nam châm thành phẩm đầu tiên cho GM ngay trong năm nay.
Trong khi đó, Energy Fuels cũng đang lên kế hoạch mở rộng sản xuất đất hiếm và hướng đến thị trường châu Á. Họ đang hoàn tất thương vụ mua lại Australian Strategic Materials, doanh nghiệp sở hữu nhà máy luyện kim đất hiếm tại Hàn Quốc.
Công ty cũng công bố thương vụ trị giá 1,9 tỷ USD mua lại nhà sản xuất nam châm Vacuumschmelze (VAC) của Đức trong tháng 6.
Vị thế của Trung Quốc có dễ suy suyển?
Trung Quốc hiện là nhà sản xuất nam châm neodymium sắt boron (NdFeB) lớn nhất thế giới.
Ngoài Trung Quốc, Nhật Bản sản xuất khoảng 10.000-15.000 tấn mỗi năm, Hàn Quốc đạt 2.000-3.000 tấn, trong khi sản lượng của Mỹ chỉ khoảng 1.000 tấn hoặc thấp hơn.
Dù Chính phủ Mỹ đang tăng cường hỗ trợ tài chính để phát triển ngành đất hiếm trong nước, các doanh nghiệp vẫn phải phụ thuộc đáng kể vào thị trường châu Á trong giai đoạn đầu.
Kết quả kinh doanh gần đây của MP Materials cũng được hỗ trợ nhờ thỏa thuận với Chính phủ Mỹ, trong đó cam kết mức giá bán tối thiểu cho một số sản phẩm và bù đắp phần chênh lệch nếu giá thị trường thấp hơn.
Việc Trung Quốc kiểm soát phần lớn nguồn cung đất hiếm và khoáng sản quan trọng trên toàn cầu đã trở thành vấn đề an ninh quốc gia đối với Mỹ và nhiều nước phương Tây, đặc biệt sau khi Bắc Kinh siết xuất khẩu các vật liệu này./.
Nguồn tham khảo: Financial Times
