Nghịch lý thị trường chứng khoán: Margin lập kỷ lục 457.500 tỷ đồng, thanh khoản lao dốc

Dư nợ margin toàn thị trường tiếp tục lập kỷ lục vào cuối quý 3/2026, đạt hơn 457.500 tỷ đồng, dù tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể. Đáng chú ý, dư nợ cho vay vẫn mở rộng trong khi thanh khoản giao dịch giảm hơn 22% so với quý trước.

Nghịch lý thị trường chứng khoán: Margin lập kỷ lục 457.500 tỷ đồng, thanh khoản lao dốc

Theo số liệu thống kê của FiinTrade, tổng dư nợ cho vay ký quỹ (margin) tại 78 công ty chứng khoán – chiếm khoảng 99,6% vốn chủ sở hữu toàn ngành – tại ngày 30/9/2026 đạt hơn 457.500 tỷ đồng, tăng 2,6% so với cuối quý 2 và tăng 14,1% so với cuối năm 2025.

Dù tiếp tục thiết lập mức cao nhất từ trước đến nay, tốc độ tăng trưởng dư nợ margin đã chậm lại đáng kể so với mức tăng 8% trong quý 2/2026.

Đáng chú ý, dư nợ margin tiếp tục tăng trong bối cảnh thanh khoản thị trường chứng khoán suy yếu quý thứ hai liên tiếp.

Cụ thể, giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trong quý 3 đạt khoảng 14.800 tỷ đồng, giảm 22,6% so với quý trước, sau khi đã giảm 39,2% trong quý 2. So với mức đỉnh ghi nhận trong quý 3/2025, thanh khoản bình quân mỗi phiên đã giảm khoảng 63,6%.

Diễn biến này cho thấy sự phân kỳ giữa quy mô dư nợ cho vay và hoạt động giao dịch trên thị trường, khi lượng vốn vay vẫn duy trì ở mức cao trong khi thanh khoản sụt giảm mạnh.

TCBS dẫn đầu, VPBankS vượt SSI về dư nợ margin

Theo FiinTrade, tăng trưởng dư nợ margin trong quý 3/2026 có sự phân hóa rõ rệt giữa các công ty chứng khoán, với mức tăng tập trung tại một số doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, trong khi nhiều công ty lớn ghi nhận dư nợ thu hẹp.

Ở nhóm dẫn đầu thị trường, CTCP Chứng khoán Kỹ thương (TCBS, mã CK: TCX) ghi nhận dư nợ margin tăng 6,5% so với quý trước, lên khoảng 54.740 tỷ đồng, tiếp tục giữ vị trí số một toàn ngành.

CTCP Chứng khoán VPBank (VPBankS, mã CK: VPX) cũng tăng dư nợ margin 6,9%, lên khoảng 39.530 tỷ đồng, qua đó vượt CTCP Chứng khoán SSI (SSI) để vươn lên vị trí thứ hai. Trong khi đó, dư nợ margin tại SSI giảm 1.925 tỷ đồng so với cuối tháng 6, xuống còn 38.112 tỷ đồng.

Ở nhóm tiếp theo, CTCP Chứng khoán TP.HCM (HSC, mã CK: HCM) ghi nhận dư nợ margin khoảng 29.170 tỷ đồng, gần như đi ngang so với quý trước.

Chứng khoán VPS ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong nhóm 10 công ty dẫn đầu, với dư nợ thu hẹp 5.165 tỷ đồng, tương đương 16,9%, xuống còn 25.363 tỷ đồng. Dù vậy, so với đầu năm, dư nợ tại VPS vẫn tăng gần 3.300 tỷ đồng.

Xu hướng thu hẹp dư nợ còn xuất hiện tại nhiều công ty chứng khoán khác như VIX (giảm 10,8%), LPBS (giảm 9,1%), KBSV (giảm 6,8%) và VNDirect (giảm 4,6%).

Ở chiều ngược lại, một số công ty chứng khoán tiếp tục đẩy mạnh hoạt động cho vay. Nổi bật nhất là CTCP Chứng khoán HD (HDS), với dư nợ margin tăng 103,2% chỉ sau một quý, lên gần 10.700 tỷ đồng.

Vietcombank Securities (VCBS) cũng ghi nhận dư nợ tăng 21%, lên gần 14.400 tỷ đồng. Tại ACBS, BSI và SHS, dư nợ margin lần lượt tăng 10,1%, 9,4% và 7%.

Đòn bẩy duy trì ở mức cao, thanh khoản tiếp tục suy yếu

Theo FiinTrade, tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu toàn ngành tại cuối quý 3/2026 đạt khoảng 99%, cho thấy quy mô hoạt động cho vay ký quỹ tương đương gần một lần vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán trong nhóm thống kê.

Trong khi đó, tỷ lệ dư nợ margin trên vốn hóa thị trường điều chỉnh theo tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) đạt khoảng 14,2% vào cuối tháng 9.

Sự gia tăng của dư nợ margin trong bối cảnh thanh khoản suy yếu cho thấy quy mô vốn vay trên thị trường chưa thu hẹp tương ứng với mức giảm của hoạt động giao dịch.

Tuy nhiên, sự phân kỳ này chưa đủ cơ sở để kết luận dòng vốn vay được sử dụng cho mục đích khác ngoài giao dịch chứng khoán, bởi dư nợ cho vay là số liệu tại một thời điểm, trong khi thanh khoản phản ánh giá trị giao dịch phát sinh trong kỳ.

Đối với các công ty chứng khoán, dư nợ margin lớn tạo điều kiện duy trì nguồn thu từ lãi cho vay, song hiệu quả kinh doanh còn phụ thuộc vào lãi suất cho vay, chi phí vốn và khả năng quản trị rủi ro.

Trong bối cảnh thanh khoản thị trường tiếp tục suy giảm, quy mô dư nợ margin ở mức kỷ lục cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro đòn bẩy, đặc biệt khi giá cổ phiếu biến động mạnh./.