Ngân hàng không giảm lãi suất có thể bị giảm “room” tín dụng năm 2027
Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ xem xét mức độ chấp hành yêu cầu giảm lãi suất khi giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Nhà băng nào không thực hiện đúng chỉ đạo có thể bị giảm hạn mức.
Ngân hàng không giảm lãi suất có thể bị giảm “room” tín dụng năm 2027
Theo Báo cáo tình hình hoạt động ngân hàng 7 tháng đầu năm và định hướng điều hành những tháng cuối năm 2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sẽ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng kiểm soát mặt bằng lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường.
Các ngân hàng phải cân đối giữa khả năng thu hút tiền gửi và duy trì lãi suất cho vay hợp lý; đồng thời chia sẻ lợi ích, giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Đáng chú ý, kết quả thực hiện yêu cầu giảm lãi suất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hạn mức tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng trong năm tới.
“Căn cứ việc tuân thủ nghiêm túc của tổ chức tín dụng đối với chỉ đạo của NHNN về việc giảm mặt bằng lãi suất, NHNN sẽ giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027 theo hướng giảm chỉ tiêu đối với tổ chức tín dụng không thực hiện đúng chỉ đạo”, báo cáo nêu.
Cơ quan quản lý cũng sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động huy động và cho vay; xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến lãi suất, đặc biệt là hành vi cạnh tranh huy động vốn không lành mạnh.
Lãi suất chịu sức ép từ khoảng chênh 2 triệu tỷ đồng
Chủ trương gắn việc giảm lãi suất với hạn mức tín dụng được đưa ra trong bối cảnh NHNN đang phải cân đối nhiều mục tiêu: cung ứng vốn cho tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Từ đầu năm, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, tạo điều kiện để tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp. Cơ quan này cũng làm việc trực tiếp với các ngân hàng thương mại, yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi đối với giao dịch phát sinh mới có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm lãi suất huy động niêm yết và lãi suất cho vay.
Tuy nhiên, dư địa kéo giảm lãi suất đang chịu sức ép khi tín dụng liên tục tăng nhanh hơn huy động vốn.
Trong giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân cao hơn tăng trưởng huy động khoảng 3,8 điểm phần trăm mỗi năm. Chênh lệch giữa quy mô tín dụng và huy động vốn của hệ thống hiện lên tới khoảng 2 triệu tỷ đồng.
Tính đến ngày 31/7/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,26 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, huy động vốn từ tổ chức kinh tế và dân cư đến ngày 27/7 đạt gần 18,68 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 5,75%.
Theo NHNN, tỷ lệ tín dụng trên huy động của hệ thống đã tăng từ 105,3% lên 107,7%; riêng tỷ lệ bằng VND ở mức 110,6%.
Sự lệch pha còn thể hiện ở kỳ hạn nguồn vốn. Nguồn vốn trung và dài hạn hiện chỉ chiếm khoảng 16% tổng nguồn vốn, thấp hơn nhiều so với tỷ trọng 48,5% của dư nợ trung và dài hạn. Điều này đặt ra áp lực thanh khoản và rủi ro kỳ hạn khi nhu cầu vay vốn cho các dự án lớn tiếp tục gia tăng.
Bài toán cân bằng giữa lãi suất và thanh khoản
NHNN đánh giá mặt bằng lãi suất trong thời gian tới vẫn chịu nhiều sức ép. Lãi suất tiền gửi và cho vay đã tăng từ cuối năm 2025, tiếp tục đi lên đáng kể trong 3 tháng đầu năm 2026 và hình thành một mặt bằng mới.
Cùng với đó, nhu cầu tín dụng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng dự kiến tăng cao nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số. Trong khi khả năng huy động vốn chưa theo kịp tín dụng, áp lực lạm phát trong nước và xu hướng duy trì lãi suất cao tại nhiều ngân hàng trung ương lớn cũng thu hẹp dư địa giảm lãi suất.
Một yếu tố khác là sự phụ thuộc nhất định của thanh khoản hệ thống vào tiền gửi Kho bạc Nhà nước. Trong năm 2026, số dư tiền gửi Kho bạc tại các tổ chức tín dụng từng dao động từ khoảng 460.000 tỷ đồng đến 743.000 tỷ đồng. Có thời điểm, mức biến động trong một ngày lên tới 70.000 tỷ đồng, ảnh hưởng lớn đến khả năng chi trả của các ngân hàng.
Trước những áp lực này, NHNN định hướng tiếp tục điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở, duy trì lãi suất điều hành ở mức hợp lý và tái cấp vốn để hỗ trợ thanh khoản, triển khai các chương trình được Chính phủ phê duyệt, cơ cấu lại tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu.
Cơ quan quản lý yêu cầu các ngân hàng kiểm soát tăng trưởng tín dụng phù hợp với khả năng huy động vốn; theo dõi chặt chẽ chênh lệch về quy mô, kỳ hạn giữa nguồn và sử dụng vốn; bảo đảm khả năng chi trả, kể cả khi Kho bạc Nhà nước rút trước hạn các khoản tiền gửi./.