Thượng đỉnh Mỹ - Trung kết thúc: Tín hiệu tích cực nhưng thiếu đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã khép lại hội nghị thượng đỉnh kéo dài 2 ngày tại Bắc Kinh, cùng phát đi tín hiệu tích cực về quan hệ song phương, nhưng gần như không công bố chi tiết cụ thể về các kết quả đạt được.

Trong ngày làm việc cuối cùng, ông Tập đã đưa ông Trump tham quan Trung Nam Hải – nơi đặt trụ sở và cũng là nơi ở của lãnh đạo cấp cao Trung Quốc. Hai nhà lãnh đạo dùng trà và ăn trưa trước khi ông Trump rời Bắc Kinh trên chuyên cơ Air Force One.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói chuyện với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước khi rời đi sau chuyến thăm Vườn Trung Nam Hải ở Bắc Kinh vào ngày 15/5 (Ảnh: )

Trong phát biểu được truyền hình trực tiếp, ông Tập mô tả chuyến thăm của ông Trump là một sự kiện “mang tính lịch sử và cột mốc”, đồng thời nhấn mạnh quan hệ Mỹ - Trung đang hướng tới một “mối quan hệ xây dựng ổn định chiến lược”. Cụm từ này cũng xuất hiện trong thông cáo phía Trung Quốc công bố sau cuộc gặp hôm trước.

Ông Tập cho biết việc lựa chọn Trung Nam Hải làm địa điểm tiếp đón nhằm “đáp lại sự hiếu khách” mà ông từng nhận được khi thăm khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của ông Trump tại Florida năm 2017.

Về phần mình, ông Trump tuyên bố chuyến công du đã mang lại “rất nhiều điều tốt đẹp”.

“Chúng tôi đã đạt được một số thỏa thuận thương mại tuyệt vời”, ông Trump nói nhưng không đưa ra thêm chi tiết. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho biết hai bên đồng thuận rằng Iran không nên sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz cần được duy trì thông suốt.

Liên quan lời mời ông Tập thăm Nhà Trắng vào ngày 24/9, ông Trump nói: “Cũng giống như thương mại có đi có lại, chuyến thăm này cũng sẽ mang tính tương hỗ.”

Sau khi ông Trump rời Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn nhấn mạnh quan hệ kinh tế - thương mại Mỹ - Trung mang tính “cùng có lợi và đôi bên cùng thắng”, đồng thời kêu gọi hai nước hiện thực hóa các nhận thức chung đạt được giữa hai nhà lãnh đạo nhằm tạo thêm ổn định cho kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, phía Trung Quốc cũng không công bố bất kỳ chi tiết nào về các thỏa thuận thương mại tiềm năng.

Ông Trump lên chuyên cơ Air Force One rời Bắc Kinh (Ảnh: )

Thị trường phản ứng dè dặt

Giới đầu tư gần như không bị thuyết phục bởi kết quả hội nghị. Chứng khoán Trung Quốc và Hong Kong đồng loạt giảm điểm sau cuộc gặp, trong khi giá dầu Brent tăng 2%, lên khoảng 108 USD/thùng.

Ông Stephen Olson, chuyên gia cấp cao tại Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore) và từng là nhà đàm phán thương mại Mỹ, nhận định hội nghị lần này không tạo ra bất kỳ bước ngoặt lớn nào trong quan hệ Mỹ - Trung, đúng như những gì giới quan sát đã dự báo từ trước.

Tuy nhiên, theo ông, cả Washington lẫn Bắc Kinh đều đạt được mục tiêu quan trọng nhất ở thời điểm hiện tại: tạm thời hạ nhiệt căng thẳng và duy trì thêm “một lớp ổn định” cho mối quan hệ vốn đang đầy rạn nứt giữa hai siêu cường.

Trong ngày họp đầu tiên hôm 14/5, ông Tập đã cảnh báo Mỹ về nguy cơ xung đột liên quan tới Đài Loan nếu vấn đề này bị xử lý sai cách. Nhắc tới “Bẫy Thucydides” – khái niệm mô tả nguy cơ chiến tranh cao khi một cường quốc mới nổi thách thức vị thế của cường quốc hiện hữu – ông Tập nhấn mạnh hai nước “nên là đối tác, không phải đối thủ”.

Ông George Chen, đối tác phụ trách khu vực Đại Trung Hoa tại The Asia Group, cho rằng ông Tập muốn duy trì bầu không khí “ấm áp và thân thiện”, nên tránh chỉ trích trực diện Mỹ. Tuy nhiên, việc nhắc tới “Bẫy Thucydides” mang hàm ý sâu sắc.

Theo ông Chen, đây thực chất là lời cảnh báo gửi tới ông Trump rằng Mỹ không nên tìm cách kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc, mà cần chấp nhận sự cùng tồn tại trong trạng thái cân bằng hơn.

Chưa có thỏa thuận thương mại chính thức

Cho tới nay, chưa có hợp đồng thương mại lớn nào được công bố chính thức sau hội nghị.

Tuy nhiên, ông Trump tiết lộ với Fox News rằng Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay của Boeing. Con số này thấp hơn nhiều so với mức tối đa 600 máy bay từng được truyền thông đề cập trước chuyến thăm, cũng như thấp hơn thỏa thuận mua 300 máy bay được công bố trong chuyến công du năm 2017.

Cổ phiếu Boeing đã giảm hơn 4% trong phiên 14/5.

Ở chiều ngược lại, cổ phiếu Nvidia lập đỉnh mới sau khi Reuters đưa tin Mỹ có thể cho phép bán một số dòng chip AI H200 tiên tiến cho doanh nghiệp Trung Quốc.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với CNBC rằng thông tin này là “tin mới đối với tôi” và “cần chờ xem”, nhưng xác nhận việc xây dựng các “hàng rào an toàn” cho AI nhằm kiểm soát các mô hình mạnh nhất là một nội dung nằm trong chương trình nghị sự của hội nghị.

'Quan hệ Mỹ - Trung vẫn mang tính đối đầu cấu trúc'

Theo ông Stephen Olson, Mỹ và Trung Quốc hiện đang ở trong một giai đoạn “vừa hợp tác, vừa dè chừng lẫn nhau”. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn muốn duy trì hoạt động thương mại ở những lĩnh vực ít nhạy cảm, nhưng đồng thời cũng tìm cách giảm phụ thuộc vào nhau trong các ngành mang tính chiến lược như công nghệ, chip và chuỗi cung ứng.

“Nói cách khác, cả Washington lẫn Bắc Kinh đều không muốn bên còn lại nắm quá nhiều ảnh hưởng ở những lĩnh vực sống còn”, ông nhận định.

Về mặt hình ảnh và thông điệp chính trị, ông Olson cho rằng hội nghị lần này giúp ông Tập ghi điểm nhiều hơn. Nhà lãnh đạo Trung Quốc thể hiện lập trường cứng rắn, đặc biệt khi cảnh báo Mỹ cần “hết sức thận trọng” trong vấn đề Đài Loan.

Trong khi đó, ông Trump lại xuất hiện với phong thái mềm mỏng hơn, liên tục dành lời tích cực cho phía Trung Quốc và cá nhân ông Tập.

Dù hai bên cùng phát tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng, nhiều chuyên gia vẫn hoài nghi khả năng hội nghị thực sự có thể giúp quan hệ Mỹ - Trung ổn định lâu dài.

Bà Alicia Garcia Herrero, kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định quan hệ Mỹ - Trung “vẫn chưa ổn định”.

“Những điều kiện khiến mối quan hệ này mang tính đối đầu về cấu trúc vẫn còn nguyên vẹn”, bà nói.

Theo bà, Trung Quốc chưa từ bỏ lộ trình và mục tiêu liên quan tới Đài Loan, trong khi Mỹ cũng không thay đổi cam kết hỗ trợ khả năng tự vệ của hòn đảo này. Bên cạnh đó, cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai nước sẽ sớm nóng trở lại khi bầu không khí ngoại giao hiện tại hạ nhiệt./. 

Nguồn: Nikkei Asia