Mỹ tấn công Iran: Thị trường tài chính toàn cầu sẽ phản ứng thế nào?

Thị trường tài chính toàn cầu đang chuẩn bị cho một nhịp biến động mới sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận quân đội Mỹ đã tiến hành “các hoạt động tác chiến quy mô lớn” tại Iran.

Giới phân tích cho rằng sự kiện lần này có thể tạo tác động sâu rộng hơn so với các cú sốc địa chính trị gần đây, trong bối cảnh nhà đầu tư từng tỏ ra khá “chai lỳ” trước các thông tin như việc Mỹ nâng thuế nhập khẩu lên 15% hay động thái bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

“Việc này chắc chắn có tác động lớn hơn Venezuela”, ông Florian Weidinger, Giám đốc đầu tư tại Santa Lucia Asset Management, nhận định. Theo ông, Venezuela chủ yếu liên quan tới dòng dầu thô nặng đặc thù, trong khi Iran lại gắn với một “điểm nghẽn” chiến lược của thị trường năng lượng toàn cầu.

Rủi ro từ eo biển Hormuz

Ông Kenneth Goh, Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian (Singapore), cho rằng vấn đề không nằm ở sản lượng của Iran mà ở vị trí địa chính trị của nước này.

Eo biển Hormuz – nằm giữa Oman và Iran – là một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 31% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu trong năm 2025, đi qua khu vực này.

Trong trường hợp căng thẳng leo thang và gây gián đoạn dòng chảy dầu qua Hormuz, giá dầu có thể tăng mạnh ngay trong tuần tới.

Theo bà Alicia García-Herrero, Kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Natixis, thị trường có thể mở cửa trong trạng thái “tiêu cực và né rủi ro”, với chứng khoán toàn cầu giảm 1-2% hoặc hơn, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ giảm 5-10 điểm cơ bản và giá dầu tăng 5-10%.

Song, bà cũng khuyến nghị nhà đầu tư cần theo dõi phản ứng từ phía Iran trước khi đưa ra quyết định đầu tư vội vàng.

Dòng tiền trú ẩn có thể quay lại

Theo các chuyên gia, phản ứng ban đầu nhiều khả năng là dòng tiền sẽ tìm đến tài sản an toàn như đồng USD, Yên Nhật và vàng. Kịch bản này từng diễn ra vào tháng 6/2025 khi Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran: Chứng khoán giảm mạnh đầu phiên nhưng nhanh chóng hồi phục khi rõ ràng rằng eo biển Hormuz không bị gián đoạn.

Ông David Roche, chiến lược gia tại Quantum Strategy, cho rằng tác động thị trường phụ thuộc vào thời gian và mức độ leo thang. Nếu đây chỉ là chiến dịch ngắn hạn, có mục tiêu cụ thể và được kiểm soát, cú sốc giá dầu và làn sóng bán tháo có thể chỉ mang tính tạm thời.

Ngược lại, nếu xung đột kéo dài 3-5 tuần hoặc hướng tới mục tiêu thay đổi chế độ, thị trường có thể phản ứng “rất tiêu cực”, khi nhà đầu tư định giá lại rủi ro lan rộng và nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng dài hạn.

Ông Billy Leung, chiến lược gia tại Global X ETFs, cảnh báo một đợt trả đũa kéo dài từ Iran có thể tác động mạnh tới các thị trường châu Á do phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng và các tuyến thương mại ổn định. Các nhóm cổ phiếu chu kỳ và có hệ số beta cao nhiều khả năng sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, biến số then chốt mà thị trường theo dõi lúc này là phản ứng của Iran và liệu căng thẳng có vượt khỏi phạm vi một chiến dịch quân sự giới hạn hay không. Diễn biến tại eo biển Hormuz sẽ là thước đo quan trọng quyết định hướng đi của giá dầu và mức độ biến động của thị trường tài chính toàn cầu trong những phiên tới./.