'Kiến trúc sư' Việt ở Marvell
Marvell Technology, một trong những tên tuổi lớn của ngành bán dẫn Mỹ, đang trở thành tâm điểm mới trên Phố Wall sau khi CEO Nvidia Jensen Huang gọi doanh nghiệp này là “công ty nghìn tỷ USD tiếp theo”.
Phát biểu này lập tức kéo sự chú ý của thị trường về Marvell, nhất là trong bối cảnh cơn sốt AI đang chuyển từ câu chuyện GPU sang lớp hạ tầng sâu hơn: Chip tùy biến, kết nối quang, mạng trung tâm dữ liệu và khả năng truyền dữ liệu tốc độ cao giữa hàng nghìn bộ xử lý.
Theo Reuters, cổ phiếu Marvell đã tăng khoảng 59% kể từ ngày 27/5, sau khi công ty dự báo mảng chip tùy biến có thể vượt 10 tỷ USD doanh thu trong năm tài khóa 2029 và nhận được sự “gọi tên” từ Jensen Huang.
Đến đầu tháng 6, vốn hóa Marvell vào khoảng 230 tỷ USD, vẫn còn cách xa mốc 1.000 tỷ USD, nhưng đủ để thấy kỳ vọng lớn của thị trường vào vai trò của doanh nghiệp này trong làn sóng AI.
Trước những thành công trên, ít người biết rằng, câu chuyện của Marvell còn có dấu ấn quan trọng của một doanh nhân gốc Việt: TS. Lợi Nguyễn, nhà đồng sáng lập Inphi – công ty bán dẫn tốc độ cao được Marvell mua lại vào năm 2021 với giá 10 tỷ USD.
TS. Lợi Nguyễn
TS. Lợi Nguyễn và “mảnh ghép” quan trọng của Marvell
Một trong những bước ngoặt quan trọng của Marvell là thương vụ mua lại Inphi, công ty bán dẫn tốc độ cao được đồng sáng lập bởi TS. Lợi Nguyễn, một kỹ sư và doanh nhân gốc Việt tại Thung lũng Silicon.
Inphi không phải cái tên đại chúng, nhưng trong ngành bán dẫn, đây là một mảnh ghép có giá trị. Công ty tập trung vào các giải pháp bán dẫn analog, mixed-signal và kết nối quang tốc độ cao, giúp dữ liệu truyền đi nhanh hơn, xa hơn và hiệu quả hơn giữa các hệ thống.
Trong kỷ nguyên AI, vai trò này trở nên đặc biệt quan trọng. Khi các trung tâm dữ liệu phải kết nối hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn chip xử lý, tốc độ truyền dữ liệu và hiệu quả năng lượng trở thành bài toán sống còn. Một con chip AI mạnh sẽ không phát huy hết năng lực nếu dữ liệu bị nghẽn trên đường truyền.
Marvell chi 10 tỷ USD mua Inphi vào năm 2021
Về phần mình, TS. Lợi Nguyễn là một trong ba nhà đồng sáng lập Inphi vào năm 2000.
Trong 3 – 4 năm đầu, dù đã thành công gọi vốn 12 triệu USD, cùng trong bối cảnh thị trường thiếu hụt các giải pháp thiết kế chip để tăng tốc độ Internet, Inphi vẫn "vắng bóng" khách hàng.
Sau nhiều năm chật vật, Inphi bắt đầu có doanh thu từ năm 2007 với 31 triệu USD, dù mới chỉ hòa vốn. Những năm tiếp theo, công ty tăng trưởng ổn định, doanh thu đạt 83 triệu USD vào năm 2010 và được vinh danh là một trong những doanh nghiệp tư nhân tăng trưởng nhanh tại Thung lũng Silicon.
Dưới sự dẫn dắt của TS Lợi Nguyễn cùng đội ngũ lãnh đạo, Inphi tiếp tục bứt phá, nâng doanh thu lên 340 triệu USD vào năm 2017 và 680 triệu USD vào năm 2020. Đà tăng trưởng này cũng đưa giá cổ phiếu Inphi lên 175 USD/cổ phiếu vào tháng 4/2021 – thời điểm Marvell mua lại doanh nghiệp.
Sau thương vụ Inphi, TS Lợi Nguyễn tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo tại Marvell, phụ trách mảng quang học và kết nối. Cùng với đó, Marvell những năm gần đây cũng mở rộng đáng kể hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam.
Tháng 9/2025, Marvell công bố mở thêm các văn phòng mới tại Việt Nam. Theo công ty, đội ngũ tại Việt Nam đã tăng từ 5 kỹ sư khi Marvell Việt Nam được thành lập năm 2013 lên hơn 500 kỹ sư. Việt Nam hiện là trung tâm R&D lớn thứ ba của Marvell trên toàn cầu, sau Mỹ và Ấn Độ.
Marvell là ai?
Nếu Nvidia được xem là công ty đứng sau những bộ xử lý đồ họa giúp AI “suy nghĩ”, Marvell nằm ở một lớp ít hào nhoáng hơn nhưng ngày càng quan trọng: Hạ tầng dữ liệu.
AI không chỉ cần chip mạnh để tính toán. Các trung tâm dữ liệu AI còn cần dữ liệu di chuyển liên tục giữa GPU, bộ nhớ, máy chủ, switch và các cụm xử lý. Khi quy mô mô hình AI lớn lên, điểm nghẽn không chỉ nằm ở năng lực tính toán, mà còn ở tốc độ truyền dữ liệu, độ trễ, băng thông và mức tiêu thụ điện.
Đó là không gian hoạt động của Marvell. Công ty thiết kế các giải pháp bán dẫn phục vụ trung tâm dữ liệu, mạng, lưu trữ, kết nối quang và chip tùy biến cho các khách hàng lớn. Nói đơn giản, nếu AI là một “nhà máy” khổng lồ, Marvell cung cấp nhiều lớp hạ tầng giúp dữ liệu được truyền đi, xử lý và kết nối hiệu quả hơn bên trong nhà máy đó.
Trong quý 1 năm tài khóa 2027, Marvell ghi nhận doanh thu kỷ lục 2,4 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ. Công ty cũng đưa ra dự báo doanh thu quý 2 ở mức khoảng 2,7 tỷ USD, tương ứng tăng 35% so với cùng kỳ, nhờ sức kéo từ mảng trung tâm dữ liệu.
Đáng chú ý, Nvidia hồi cuối tháng 3 cũng công bố khoản đầu tư 2 tỷ USD vào Marvell trong khuôn khổ hợp tác chiến lược về hạ tầng AI, bao gồm chip tùy biến, kết nối quang và các giải pháp mạng phục vụ trung tâm dữ liệu AI. Đây là một tín hiệu cho thấy Marvell không chỉ là một cái tên hưởng lợi từ làn sóng AI, mà còn là một mắt xích trong hệ sinh thái mà Nvidia đang mở rộng./.