Iran đặt 6 điều kiện mở lại eo biển Hormuz
Iran khẳng định thỏa thuận về luồng hàng hải mới chỉ là bước chuẩn bị và eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi Mỹ đáp ứng hàng loạt yêu cầu. Những tín hiệu trái chiều từ hai bên khiến giá dầu tăng trở lại trong phiên đầu tuần.
Giá dầu thế giới tăng trong sáng 10/8 khi thị trường xem xét lại khả năng eo biển Hormuz sớm được mở trở lại.
Hợp đồng dầu Brent giao tháng 10 tăng 1,09%, lên mức 84,46 USD/thùng. Dầu WTI giao tháng 9 cũng tăng 0,84%, đạt 78,84 USD/thùng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Tehran và Oman đang ở “giai đoạn cuối” của quá trình xây dựng một thỏa thuận xác lập các luồng hàng hải mới qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, thỏa thuận này mới chỉ quy định tuyến đường mà tàu thuyền có thể sử dụng sau khi Hormuz được mở lại. Iran nhấn mạnh việc hoàn tất đàm phán với Oman không đồng nghĩa hoạt động vận tải thương mại sẽ lập tức được khôi phục.
Tehran yêu cầu Mỹ đáp ứng 6 điều kiện, gồm:
🔹 Bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công gây ra
🔹 Chấm dứt đe dọa quân sự
🔹 Ngừng các hành động nhằm vào Iran và lực lượng đồng minh tại Lebanon, Palestine, Yemen, Iraq
🔹 Dỡ bỏ phong tỏa đường biển tại vùng Vịnh
🔹 Gỡ bỏ các lệnh trừng phạt
🔹 Giải phóng tài sản Iran đang bị đóng băng
Ngoại trưởng Araqchi cũng cho biết Iran và Mỹ hiện không đàm phán trực tiếp. Hai bên chỉ trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian và Tehran sẽ chưa nối lại đối thoại chừng nào Washington còn bị cho là vi phạm thỏa thuận tạm thời ký hồi tháng 6.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả hai nước mới chỉ “đàm phán ở mức độ hạn chế” và Washington đang tiếp tục theo dõi tình hình tại Iran.
Bất đồng về quyền kiểm soát luồng tàu
Một điểm nghẽn lớn khác nằm ở cơ chế vận hành Hormuz sau khi tuyến hàng hải được mở lại.
Theo các nguồn tin của Reuters, phương án đang được thảo luận có thể trao cho Iran quyền kiểm soát tàu thuyền đi vào vùng Vịnh qua eo biển. Tuy nhiên, giới vận tải biển cho rằng cơ chế này khó triển khai trong thực tế.
Phía Mỹ yêu cầu quyền tự do hàng hải phải được bảo đảm, không phụ thuộc vào sự phê duyệt, mức phí hoặc cơ chế kiểm soát của Iran. Washington cũng muốn các bước nhượng bộ được thực hiện theo trình tự: Mỹ chỉ dỡ phong tỏa các cảng Iran sau khi Tehran thực hiện đầy đủ cam kết về khôi phục vận tải thương mại.
Sự khác biệt này khiến triển vọng đạt thỏa thuận nhanh chóng trở nên mong manh, dù Washington trước đó cho rằng Iran và Oman đã tiến gần đến một thỏa thuận.
Rủi ro lan sang tuyến vận tải Biển Đỏ
Áp lực đối với thị trường năng lượng không chỉ đến từ Hormuz. Lực lượng Houthi tại Yemen đang gia tăng hoạt động quanh Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb, tuyến đường thay thế quan trọng nối với vịnh Aden.
Houthi tuyên bố đã tấn công nhà máy lọc dầu Jazan của Saudi Aramco hôm 9/8. Bộ Năng lượng Saudi Arabia xác nhận một vụ cháy xảy ra tại cơ sở này nhưng sau đó đã được dập tắt, không gây thương vong. Riyadh không công bố nguyên nhân vụ việc.
Theo Westpac, chiến sự Mỹ - Iran đã bước sang tháng thứ sáu trong khi Hormuz vẫn gần như đóng cửa. Việc Houthi tham gia sâu hơn vào xung đột còn làm gián đoạn các tuyến cung ứng thay thế qua Biển Đỏ.
Trong bối cảnh đó, giá dầu tiếp tục phải hấp thụ phần bù rủi ro địa chính trị lớn. Chừng nào Mỹ và Iran chưa thống nhất được điều kiện, trình tự thực hiện cũng như quyền kiểm soát tàu thuyền, triển vọng mở lại eo biển Hormuz vẫn khó đoán định./.
Nguồn tham khảo: CNBC, Reuters