IMF: Chiến sự Iran có thể kéo tăng trưởng toàn cầu xuống mức 2,5%

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo kinh tế toàn cầu có thể ghi nhận mức tăng trưởng yếu nhất kể từ đại dịch Covid-19, nếu giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng trong phần còn lại của năm. 

Theo IMF, trong “kịch bản bất lợi”, kinh tế toàn cầu chỉ tăng trưởng 2,5% trong năm nay, trong khi lạm phát có thể tăng lên 5,4%. 

Giá dầu Brent đã tăng trở lại trên 100 USD/thùng vào đầu tuần khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ - Iran thất bại, đồng thời Washington áp đặt phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz.

Trước đó, giá dầu chỉ quanh 70 USD/thùng trước khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran, châm ngòi xung đột và làm gián đoạn hoạt động vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược Hormuz.

Chuyên gia kinh tế trưởng IMF Pierre-Olivier Gourinchas cho biết các diễn biến cuối tuần đã kích hoạt đà tăng giá dầu, đưa kinh tế toàn cầu tiến gần hơn tới kịch bản bất lợi. Ông nhấn mạnh việc đàm phán Mỹ - Iran thất bại và các biện pháp phong tỏa lẫn nhau có thể khiến nhiều dầu hơn bị giữ lại trong eo biển Hormuz thay vì được đưa ra thị trường.

Trong kịch bản cơ sở – được xây dựng trước khi đàm phán ngừng bắn thất bại – IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu đạt 3,1% và lạm phát 4,4%, với giả định xung đột nhanh chóng kết thúc và giá dầu quay về mức trước khủng hoảng.

Năm 2025, kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,5% và lạm phát đạt 4,1%. IMF cho biết nếu không có xung đột Iran, tổ chức này đã có thể nâng dự báo tăng trưởng so với bản công bố hồi tháng 1.

Triển vọng tiêu cực được đưa ra trong bối cảnh các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương nhóm họp tại Washington. Nhiều quốc gia nghèo có nguy cơ phải cầu cứu IMF do chi phí năng lượng và phân bón tăng mạnh.

IMF ước tính khoảng một nửa mức tăng giá phân bón sẽ chuyển thành tăng giá lương thực sau 12 tháng, làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu.

Ngay cả trong kịch bản cơ sở, các nền kinh tế phát triển ít bị ảnh hưởng, nhưng thị trường mới nổi có thể mất 0,3 điểm phần trăm tăng trưởng. Khu vực Trung Đông và Trung Á dự báo tăng trưởng 2026 chỉ còn 1,9%, giảm mạnh so với 3,6% năm trước.

Trong kịch bản bất lợi, IMF dự báo lạm phát kỳ vọng tăng và điều kiện tài chính toàn cầu bị thắt chặt. Giá dầu có thể hạ về 75 USD/thùng vào năm 2027.

Giá dầu lên 125 USD, tăng trưởng chỉ còn 2%

IMF cũng đưa ra kịch bản nghiêm trọng hơn, khi giá dầu đạt 110 USD/thùng năm 2026 và 125 USD năm 2027. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu chỉ còn 2%, trong khi lạm phát vọt lên 5,8%.

Theo ông Gourinchas, mức tăng trưởng 2% chỉ xuất hiện 4 lần kể từ năm 1980, trong đó có khủng hoảng tài chính toàn cầu và đại dịch Covid-19, phản ánh một môi trường kinh tế cực kỳ yếu.

Tăng trưởng thấp sẽ kéo theo hệ lụy nghiêm trọng như gia tăng nghèo đói, bất ổn vĩ mô và mất an ninh lương thực trên phạm vi toàn cầu.

Dù thị trường đã hấp thụ cú sốc ban đầu một cách “có trật tự”, IMF cảnh báo các rủi ro bất đối xứng có thể đẩy hệ thống tài chính vào khủng hoảng nếu xung đột kéo dài.

IMF đặc biệt lo ngại mức nợ gia tăng trong hệ thống tài chính, bao gồm nợ chính phủ, đòn bẩy của quỹ phòng hộ và các quỹ ETF.

Biến động trên thị trường trái phiếu có thể làm siết chặt thanh khoản – yếu tố từng gây ra các cuộc khủng hoảng trước đây. Việc chính phủ tăng phát hành nợ ngắn hạn cũng làm gia tăng rủi ro đảo nợ trong môi trường lạm phát cao./. 

Nguồn tham khảo: Financial Times