Giới siêu giàu Mỹ sở hữu khối tài sản 28.000 tỷ USD

Không chỉ bỏ xa tầng lớp trung lưu, nhóm siêu giàu tại Mỹ đang tạo khoảng cách ngày càng lớn ngay cả với những người vốn đã được xem là giàu có.

Theo dữ liệu mới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), 0,1% hộ gia đình giàu nhất hiện sở hữu khoảng 28.000 tỷ USD, tương đương 15% tổng tài sản của nước Mỹ. Bình quân, mỗi hộ trong nhóm này nắm hơn 200 triệu USD.

Kể từ cuối năm 2019, tổng tài sản của nhóm 0,1% giàu nhất đã tăng hơn gấp đôi. Riêng phần tài sản tăng thêm đạt khoảng 14.500 tỷ USD, trong đó gần 10.000 tỷ USD đến từ cổ phiếu và các quỹ đầu tư.

Phân tích của Wall Street Journal (WSJ) cho thấy đại dịch năm 2020 là một bước ngoặt. Từ thời điểm này, tài sản của nhóm siêu giàu bắt đầu tăng nhanh hơn rõ rệt so với phần còn lại của nhóm 10% giàu nhất nước Mỹ.

Chứng khoán tạo thêm gần 4.000 tỷ USD cho giới siêu giàu 

Động lực lớn nhất nằm ở thị trường chứng khoán.

Trong 12 tháng kết thúc ngày 30/6, chỉ số S&P 500 tăng 21%. Đà tăng này giúp nhóm 0,1% giàu nhất có thêm gần 4.000 tỷ USD tài sản từ thị trường.

Con số này gần tương đương toàn bộ tài sản ròng của 50% dân số Mỹ ở nhóm dưới cùng, hiện vào khoảng 4.000 tỷ USD.

Khoảng 137.000 hộ gia đình thuộc nhóm 0,1% giàu nhất vốn đã tích lũy tài sản nhanh hơn phần còn lại trong nhiều thập kỷ nhờ thu nhập cao và mức thuế thấp hơn. Gần đây, lợi nhuận doanh nghiệp tăng cùng đà đi lên của nhóm cổ phiếu công nghệ tiếp tục khuếch đại khoảng cách này.

Trong khi đó, 9,9% hộ giàu tiếp theo cũng có thêm khoảng 38.200 tỷ USD tài sản trong cùng giai đoạn kể từ cuối năm 2019. Tuy nhiên, lượng tài sản này được phân bổ cho số hộ gia đình lớn gần gấp 100 lần nhóm 0,1%.

Nói cách khác, cùng hưởng lợi từ thị trường đi lên, nhưng mức độ tích lũy tài sản trên mỗi hộ ở tầng lớp giàu nhất lớn hơn rất nhiều. 

Theo phân tích dữ liệu Fed của hai giáo sư kinh tế Owen Zidar và Eric Zwick, khoảng 37% nhóm 0,1% giàu nhất có nguồn thu nhập chủ yếu từ hoạt động kinh doanh, trong khi 26% dựa chủ yếu vào lãi vốn. Chỉ 10% có phần lớn thu nhập đến từ tiền lương.

Điều này khiến giá tài sản, đặc biệt là cổ phiếu, có ảnh hưởng rất lớn tới tốc độ gia tăng tài sản của nhóm này.

Ở chiều ngược lại, 50% hộ gia đình Mỹ có tài sản thấp nhất chỉ sở hữu khoảng 2,3% tổng tài sản quốc gia, với bình quân khoảng 63.000 USD mỗi hộ.

Như vậy, tài sản trung bình của một hộ thuộc nhóm 0,1% giàu nhất cao hơn hơn 3.000 lần một hộ thuộc nửa dưới nước Mỹ.

Xét theo tỷ lệ phần trăm, tài sản của nhóm 50% dưới cùng thực tế đã tăng nhanh hơn các nhóm khác trong những năm gần đây. Giá nhà đi lên cùng các chương trình hỗ trợ của Chính phủ Mỹ trong thời kỳ đại dịch giúp tiền gửi ngân hàng tăng và một phần nợ của các hộ gia đình được thu hẹp.

Tuy nhiên, xuất phát điểm thấp khiến mức tăng này chưa đủ làm thay đổi đáng kể cơ cấu tài sản.

Về dài hạn, hàng triệu người Mỹ cũng trở nên giàu hơn nhờ tiền lương tăng, hoạt động kinh doanh, thị trường chứng khoán và giá nhà. Song mức độ hưởng lợi không đồng đều, đặc biệt khi khả năng sở hữu cổ phiếu và các tài sản đầu tư tập trung mạnh ở nhóm giàu.

Theo cách tính của Fed, tài sản ròng của một hộ gia đình bằng tổng giá trị tài sản như cổ phiếu, bất động sản và phần vốn sở hữu nhà ở, sau khi trừ các khoản nợ như vay thế chấp và nợ thẻ tín dụng.

Đây cũng là lý do một chu kỳ tăng giá trên thị trường tài sản có thể nhanh chóng nới rộng khoảng cách giàu nghèo: người sở hữu nhiều cổ phiếu ngay từ đầu sẽ nhận được phần lớn mức tăng giá trị.

Một hiệu ứng khác cũng xuất hiện khi danh mục đầu tư tăng mạnh. Một số người giàu vay tiền dựa trên giá trị cổ phiếu đang nắm giữ để tài trợ cho chi tiêu, thay vì bán tài sản. Ngay cả những người tiếp tục giữ cổ phiếu cũng có xu hướng chi tiêu nhiều hơn khi danh mục tăng giá vì cảm thấy tình hình tài chính của mình tốt lên.

Các nhà kinh tế gọi hiện tượng này là “hiệu ứng tài sản” (wealth effect)./.