Giao dịch crypto tại Việt Nam sẽ được phân loại và báo cáo ra sao?

Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn chế độ báo cáo, công bố thông tin trên thị trường giao dịch tài sản mã hóa.

Một trong những nội dung đáng chú ý là phạm vi dữ liệu sàn crypto phải cung cấp cho cơ quan quản lý. Ngoài giá và khối lượng giao dịch, báo cáo còn phải thể hiện cơ cấu nhà đầu tư, quy mô từng nhóm giao dịch, lượng tài sản lưu ký trong ví nóng, ví lạnh và các giao dịch có dấu hiệu vi phạm.

Theo dự thảo, chậm nhất 15h của ngày giao dịch, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải gửi UBCKNN báo cáo về hoạt động của ngày liền trước.

Mẫu báo cáo yêu cầu thống kê tổng số lệnh, giá, khối lượng và giá trị giao dịch của từng loại tài sản mã hóa. Sàn cũng phải báo cáo giá trị sổ lệnh trong khoảng biến động trong phạm vi ±2%, gồm lượng đặt mua, đặt bán, lệnh đã khớp, bị hủy hoặc đang chờ,... . 

Dữ liệu giao dịch thỏa thuận, nếu có, phải thể hiện tổng khối lượng, tổng giá trị, giá bình quân gia quyền cùng mức giá cao nhất và thấp nhất trong kỳ.

Dữ liệu giao dịch còn được phân loại theo 4 nhóm nhà đầu tư, gồm cá nhân trong nước, tổ chức trong nước, cá nhân nước ngoài và tổ chức nước ngoài.

Các giao dịch trong ngày được chia theo 4 ngưỡng giao dịch, gồm: dưới 1.000 USD, từ 1.000-5.000 USD, từ 5.000-10.000 USD và trên 10.000 USD. Báo cáo phải nêu số lượng giao dịch, tổng giá trị và tỷ trọng của từng nhóm.

Đến ngày 10 hằng tháng, sàn phải gửi báo cáo tổng hợp về tình hình thị trường cho UBCKNN, đồng thời gửi Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước.

Báo cáo địa chỉ ví và tỷ lệ dự phòng

Không chỉ theo dõi giao dịch, dự thảo còn đi sâu vào cách các sàn quản lý tài sản của khách hàng.

Định kỳ vào thứ Hai hằng tuần, sàn phải gửi UBCKNN báo cáo dữ liệu lưu ký của tuần trước. Tài sản khách hàng được phân loại theo cá nhân, tổ chức; nhà đầu tư trong nước, nước ngoài; đồng thời tách riêng lượng tài sản nằm trong ví nóng và ví lạnh.

Với tài sản do chính sàn nắm giữ, báo cáo cũng phải phân biệt lượng phục vụ hoạt động tự doanh và các hoạt động khác.

Mẫu báo cáo còn yêu cầu cung cấp mã tài sản mã hóa, mạng blockchain, địa chỉ ví và loại ví. Phần “bằng chứng dự phòng” (proof of reserves), nếu có, phải thể hiện số khối trên blockchain tại thời điểm ghi nhận, tỷ lệ dự phòng thực tế, lượng tài sản của khách hàng, số dư của tổ chức cung cấp dịch vụ và tỷ lệ được bảo hiểm.

Trường hợp thay đổi cách vận hành có thể ảnh hưởng đến việc tách biệt tài sản khách hàng, sàn phải báo cáo UBCKNN trước ít nhất 3 ngày. Nếu sử dụng đơn vị lưu ký bên thứ ba, sàn phải báo cáo trước ít nhất 7 ngày khi tiếp nhận nhà cung cấp mới hoặc đơn vị thay thế.

Định kỳ ngày 31/1 và 31/7 hằng năm, sàn phải gửi báo cáo 6 tháng về tài sản của khách hàng đã được kiểm toán.

Giao dịch bất thường phải được theo dõi riêng

Dự thảo dành một biểu mẫu riêng cho các giao dịch có dấu hiệu vi phạm.

Vào ngày 10 hằng tháng, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải gửi UBCKNN danh sách vụ việc được phát hiện theo quy trình giám sát nội bộ.

Báo cáo phải thể hiện mã vi phạm, dấu hiệu nhận diện, số lượng tổ chức hoặc cá nhân liên quan, loại tài sản mã hóa, thời gian thực hiện, tổng khối lượng và giá trị giao dịch. Sàn cũng phải nêu ngày bắt đầu xử lý và tình trạng của từng vụ việc.

Với các trường hợp đã hoàn tất, báo cáo cần bổ sung ngày xử lý, số tổ chức hoặc cá nhân bị xử lý và hình thức xử lý.

Nếu xảy ra sự cố ảnh hưởng đến khả năng vận hành liên tục của hệ thống, sàn phải báo cáo UBCKNN trong vòng 24 giờ.

Việc đưa một tài sản mã hóa vào giao dịch hoặc loại bỏ khỏi hệ thống cũng phải được báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước trong vòng 24 giờ kể từ khi có quyết định.

Cổ đông nắm từ 1% vốn sàn phải báo cáo trước giao dịch

Dự thảo còn đặt ra nghĩa vụ báo cáo đối với cổ đông và lãnh đạo của tổ chức vận hành sàn.

Tổ chức, cá nhân sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên phải báo cáo trước ít nhất 3 ngày nếu dự kiến thay đổi tỷ lệ sở hữu tại tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.

Thành viên HĐQT, thành viên hội đồng thành viên, tổng giám đốc, giám đốc công nghệ và người có liên quan phải báo cáo cho tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tối thiểu 3 ngày trước khi giao dịch tài sản mã hóa đang được lưu ký tại tổ chức này.

Dự thảo hiện trong quá trình lấy ý kiến và có thể tiếp tục được điều chỉnh trước khi Bộ Tài chính ban hành chính thức./.