Giá xăng liên tục tăng, chuyên gia khuyến nghị cần điều chỉnh thuế linh hoạt để giảm tác động

Vị chuyên gia cho rằng trong bối cảnh hiện nay, rủi ro lạm phát từ đà tăng của giá xăng dầu thế giới là rất lớn. Do đó, để giảm bớt áp lực lên nền kinh tế, cần điều hành chính sách tiền tệ và thuế theo hướng linh hoạt, qua đó hạn chế tối đa các tác động lan tỏa đến chi phí sản xuất, tiêu dùng và mặt bằng giá cả.

Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới leo thang, tại kỳ điều hành ngày 5/3, giá xăng dầu trong nước cũng được điều chỉnh tăng mạnh, thêm từ 2.000 đến 7.000 đồng/lít tùy từng loại.

Theo Bộ Công Thương, diễn biến này chủ yếu xuất phát từ việc giá xăng dầu thế giới tăng mạnh từ 13% đến 43%, buộc giá bán lẻ trong nước phải điều chỉnh tăng tương ứng.

PGS TS Phạm Thế Anh - Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân

Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của đợt tăng giá này, PGS TS Phạm Thế Anh - Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân - cho biết giá xăng dầu trong nước chủ yếu tăng theo giá dầu thế giới.

Do đó, nếu tình hình xung đột tại Trung Đông chỉ dừng lại ở đây và không leo thang, giá dầu vẫn dưới 80 USD/thùng thì tác động đến Việt Nam cũng không quá đáng ngại.

Tuy nhiên, nếu xung đột chuyển sang trạng thái “chiến tranh tiêu hao” và kéo dài nhiều tuần khi không bên nào giành được lợi thế quyết định, nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng tại Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ trọng yếu của thế giới – có thể xảy ra.

Trong kịch bản này, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD/thùng trong thời gian ngắn, tạo ra cú sốc năng lượng đối với nhiều nền kinh tế. Với Việt Nam, áp lực lạm phát có thể vượt ngưỡng 5%, đồng thời kéo lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tăng lên khoảng 7–8%/năm.

Hệ quả là tăng trưởng GDP có thể suy giảm khoảng 2 điểm %, trong đó khoảng 1 điểm % do chi phí năng lượng tăng cao và 1 điểm % do xuất khẩu suy yếu khi thương mại toàn cầu chậm lại.

Để giảm thiểu tác động từ tình trạng trên, ông Thế Anh cho rằng cần điều chỉnh linh hoạt hai chính sách quan trọng là thuế và tiền tệ.

Về chính sách thuế, TS Phạm Thế Anh cho biết hiện nay xăng dầu đang chịu nhiều loại thuế, trong đó thuế nhập khẩu và VAT được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá. Vì vậy khi giá xăng dầu thế giới tăng mạnh, số thuế phải nộp cũng tăng theo, vô hình chung khuếch đại tác động của giá dầu lên chi phí sinh hoạt và sản xuất trong nước.

Ông lấy ví dụ, nếu giá nhập khẩu là 20.000 đồng/lít thì thuế nhập khẩu 10% tương ứng 2.000 đồng. Nhưng khi giá tăng lên 30.000 đồng, thuế phải nộp sẽ tăng lên 3.000 đồng.

Tương tự, thuế VAT cũng tăng theo giá bán lẻ. Do đó, để giảm tác động từ cú sốc giá dầu thế giới, chính sách thuế cần linh hoạt hơn. Khi giá nhập khẩu ở mức 15.000–20.000 đồng có thể giữ thuế suất 10%, nhưng khi giá tăng lên 25.000–30.000 đồng nên giảm xuống khoảng 5–6% để tạo “bộ đệm”, hạn chế lạm phát mà vẫn không làm giảm nguồn thu ngân sách.

Về chính sách tiền tệ, chuyên gia nhận định mặt bằng lãi suất cao hiện nay góp phần kiểm soát lạm phát. Nếu tiếp tục duy trì lãi suất thấp và đẩy mạnh tín dụng như giai đoạn trước, áp lực lạm phát sẽ lớn hơn.

Vì vậy, lãi suất cần được điều hành linh hoạt theo diễn biến lạm phát, đồng thời kiểm soát chặt tín dụng, ưu tiên vốn cho sản xuất thay vì dòng tiền đầu cơ vào các thị trường tài sản./.

Nguồn tham khảo: Doanh nhân Việt Nam