Giá năng lượng leo thang, áp lực tỷ giá dồn về châu Á

Một tháng sau khi xung đột Iran bùng nổ, thị trường ngoại hối vẫn chao đảo. Áp lực tỷ giá ngày càng dồn nén tại thị trường châu Á.

Những nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu rơi vào thế bất lợi, trong khi đồng USD và các đồng tiền của các quốc gia giàu tài nguyên lại tăng giá mạnh.

Khủng hoảng năng lượng "bóp nghẹt" tiền tệ châu Á

Cụ thể, đồng peso Philippines trượt xuống đáy lịch sử vào cuối tuần qua, chạm mốc 60 peso/USD. Ngân hàng trung ương nước này đã tổ chức họp khẩn vào ngày 26/3 để bàn phương án ứng phó với đà mất giá. Song, quyết định giữ nguyên lãi suất đã không nhận được phản ứng tích cực từ thị trường.

Theo ông Toru Nishihama, kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Dai-ichi Life, việc không điều chỉnh lãi suất sau cuộc họp khẩn có thể bị hiểu là "dấu hiệu" chấp nhận sự suy yếu của đồng nội tệ.

Tại Hàn Quốc, đồng won đã giảm khoảng 4% so với thời điểm trước khi xảy ra các cuộc tấn công vào Iran, chạm mức thấp nhất trong gần 17 năm hồi đầu tháng 3. Đồng baht Thái Lan cũng rơi xuống mức thấp nhất trong 10 tháng qua. Trong khi đó, đồng yên Nhật chịu áp lực bán mạnh và vượt ngưỡng 160 JPY/USD. 

Ngược lại, đồng USD ghi nhận lực mua đáng kể. Diễn biến tại Trung Đông đã làm nổi bật vai trò của USD như một đồng tiền dự trữ có tính thanh khoản cao. Chỉ số sức mạnh USD tăng khoảng 2% so với trước thời điểm xảy ra xung đột.

Một số đồng tiền khác vẫn duy trì được mức ổn định tương đối. Đồng krone Na Uy chỉ giảm khoảng 1%, xuống quanh mức 9,6 krone/USD. Đồng đô la Canada và đô la Australia lần lượt giảm 1% và 2%, cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn so với các đồng tiền châu Á.

Các nước châu Á phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu (Nguồn: Nikkei Asia)

Gốc rễ của biến động nằm ở cú sốc năng lượng. Gián đoạn eo biển Hormuz đã khiến nguồn cung dầu và khí đốt từ Trung Đông bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Giá dầu WTI từng tăng lên trên 119 USD/thùng sau khi xung đột bùng phát, mức cao nhất kể từ thời điểm Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine. Tính đến nay, giá dầu vẫn duy trì quanh vùng cuối 90 USD/thùng, cao hơn khoảng 40% so với trước khi Iran bị tấn công.

Cú tăng giá này lan rộng toàn nền kinh tế, từ sản xuất đến tiêu dùng, khi sản phẩm hóa dầu hiện diện trong hầu hết chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, mức độ “chịu đòn” khác nhau rõ rệt giữa các quốc gia.

Theo tính toán của Mizuho Research & Technologies dựa trên dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), các nền kinh tế Đông Á và Đông Nam Á đang thâm hụt năng lượng lớn do phụ thuộc nhập khẩu, trong khi Mỹ, Canada hay Australia lại hưởng lợi từ xuất khẩu tài nguyên.

Việc phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khiến các nền kinh tế châu Á chịu tác động tiêu cực. Áp lực còn bị khuếch đại bởi chính sách tiền tệ thận trọng.

Lo ngại kìm hãm tăng trưởng khiến nhiều ngân hàng trung ương châu Á chưa sẵn sàng nâng lãi suất, trái ngược với xu hướng “diều hâu” tại các khu vực khác. Ngoài Philippines, nhiều nền kinh tế như Hàn Quốc được cho là sẽ tiếp tục duy trì lập trường thận trọng.

Ông Daisuke Uno - trường phòng chiến lược tại Sumitomo Mitsui Banking Corp. - cho rằng trong bối cảnh nguồn cung năng lượng trở thành yếu tố then chốt, khả năng tự chủ tài nguyên sẽ là điểm phân hóa quan trọng giữa các nền kinh tế.

Trái ngược với châu Á, các quốc gia giàu tài nguyên đang có xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ. Ngân hàng trung ương Australia đã tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm vào ngày 17/3, trong khi kỳ vọng tăng lãi suất tại Canada cũng đang gia tăng nhanh chóng sau thời gian dài giữ ổn định. Tại Anh, kỳ vọng nâng lãi suất cũng quay trở lại, hỗ trợ cho đồng bảng.

Tác động của những diễn biến này đối với kinh tế toàn cầu đang trở thành mối quan ngại lớn.

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) ước tính nếu bất ổn trên thị trường năng lượng kéo dài hơn một năm, tăng trưởng của các nền kinh tế mới nổi châu Á có thể giảm tới 1,3 điểm % trong giai đoạn 2026–2027, trong khi lạm phát có thể tăng thêm 3,2 điểm %.

ADB cũng cảnh báo các tác động tiêu cực có thể lan rộng thông qua gián đoạn chuỗi cung ứng và xu hướng thắt chặt tiền tệ, đặc biệt đối với những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào du lịch và kiều hối./. 

Nguồn tham khảo: Nikkei Asia