Đợi con nửa thế kỷ, người mẹ 103 tuổi thanh thản ra đi khi tâm nguyện đã vẹn toàn

Sau nửa thế kỷ kể từ ngày tiễn con lên đường nhập ngũ, cụ Trần Thị Duyên cuối cùng đã được đón người con trai liệt sĩ trở về. Chỉ 13 ngày sau cuộc trùng phùng kéo dài hơn một phút, người mẹ 103 tuổi thanh thản ra đi khi tâm nguyện lớn nhất của cuộc đời đã thành hiện thực.

4 giờ 35 phút sáng 29/9, cụ Trần Thị Duyên trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 103 tuổi. Trước khi đi, cụ đã kịp gặp lại người con trai mà mình cùng gia đình đau đáu tìm kiếm suốt gần nửa thế kỷ.

Từ ngày 16/9, gia đình không còn phải nhắc lại lời hứa “sẽ cố gắng tìm và đưa anh Quân trở về”. Sau bao năm chờ đợi và kiếm tìm, lời hứa ấy cuối cùng đã thành hiện thực. Liệt sĩ Trần Hữu Quân đã trở về quê hương và được an táng tại nghĩa trang quê nhà ở xã Bình Giang, tỉnh Ninh Bình.

Lời hẹn theo mẹ suốt nửa thế kỷ

Cụ Trần Thị Duyên sinh năm 1924 trong một gia đình có truyền thống Nho học. Ông nội của cụ từng là quan triều Nguyễn, hàm Chánh Tam phẩm Văn giai. Cụ yêu thơ, thuộc nhiều câu thơ cổ và sau này, những người con lớn lên giữa lời ru, tiếng ngâm thơ của mẹ.

Cụ lập gia đình với ông Trần Hữu Dinh trong những năm toàn quốc kháng chiến. Ông Dinh từng là chiến sĩ tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau hòa bình, ông chuyển ngành, làm cán bộ tại Nhà máy Cơ khí Gia Lâm và thường xuyên công tác xa nhà.

Phần lớn những năm tháng ấy, cụ Duyên một mình chăm sóc, nuôi dạy ba người con là bà Trần Thị Liên, sinh năm 1952; ông Trần Hữu Quân, sinh năm 1958 và ông Trần Hữu Sự, sinh năm 1961.

Trong ký ức của con cháu, cụ là người phụ nữ thông minh, tháo vát, chịu thương chịu khó. Một đời làm nông, cụ chắt chiu từng hạt thóc, dành dụm từng đồng, vừa vun vén gia đình, vừa thay chồng chăm lo cho các con trưởng thành.

Tháng 6/1977, trong những năm tháng đất nước còn chiến tranh, cụ Trần Thị Duyên cũng như bao người mẹ Việt Nam khác nén lòng tiễn người con trai trưởng Trần Hữu Quân – khi ấy chưa tròn 19 tuổi – lên đường nhập ngũ.

Chưa đầy hai năm sau, tin dữ về làng.

Ngày 16/3/1979, Hạ sĩ Trần Hữu Quân hy sinh trong một trận phục kích khi tháp tùng Thiếu tướng Kim Tuấn, Tư lệnh Quân đoàn 3, đi kiểm tra chiến trường Tà Sanh, tỉnh Battambang, Campuchia. Khi ấy, anh mới ngoài 20 tuổi.

Từ ngày nhận tin con hy sinh, mong mỏi lớn nhất của cụ Trần Thị Duyên là tìm được phần mộ và đưa con về. Năm tháng qua đi, tuổi ngày một cao nhưng ý nguyện ấy chưa bao giờ nguôi ngoai.

Khi đã ngoài 90 tuổi, cụ vẫn đi tàu hỏa, lên máy bay vào Nam, tìm đến những nghĩa trang liệt sĩ theo từng manh mối gia đình có được. Mỗi khi tỉnh táo, cụ lại nhắc người con út Trần Hữu Sự: "Tìm đưa được thằng Quân về, mẹ mới an lòng".

Lời dặn của mẹ theo gia đình suốt nhiều năm, trở thành một cuộc kiếm tìm bền bỉ. Cứ thế, từ khi mái tóc còn xanh đến lúc đã bước qua tuổi 100, cụ Duyên vẫn đợi ngày người con trai của mình trở về.

Hơn một phút nhưng mẹ đã chờ suốt 50 năm

Cuối tháng 7/2026, cuộc tìm kiếm kéo dài hàng chục năm cuối cùng xuất hiện bước ngoặt khi gia đình tìm được Thiếu úy Lưu Văn Vinh, người lái chiếc xe Uaz chở Thiếu tướng Kim Tuấn và Hạ sĩ Trần Hữu Quân trong chuyến công tác định mệnh năm 1979.

Từ lời kể của nhân chứng sống cùng những hồ sơ được trích lục, đối chiếu, gia đình từng bước xác định phần mộ liệt sĩ, hoàn tất việc xác thực danh tính và các thủ tục để đưa hài cốt anh về quê.

Nhưng khi ngày trở về đã rất gần, cụ Duyên bất ngờ trở bệnh nặng, phải nhập viện cấp cứu.

Ở tuổi 103 cùng nhiều bệnh nền, sức khỏe của cụ có những lúc khiến gia đình chỉ còn biết tính thời gian bằng giờ, bằng buổi. Trong khi hành trình đưa liệt sĩ Trần Hữu Quân về quê đang bước vào những chặng cuối cùng, người thân vừa lo các thủ tục hồi hương, vừa thấp thỏm bên giường bệnh của mẹ. Mong mỏi khi ấy chỉ còn là cụ có thể đợi thêm một chút, để lời hẹn gần nửa thế kỷ được vẹn toàn.

Và điều kỳ diệu đã đến. Nhờ sự chăm sóc, điều trị tận tình của các y, bác sĩ Khoa Hồi sức cấp cứu – Chống độc, Bệnh viện Đa khoa Hà Nam, cụ Duyên vượt qua thời điểm nguy kịch.

Rạng sáng 16/9, giữa lúc Phủ Lý mưa như trút, chiếc xe chở hài cốt liệt sĩ Trần Hữu Quân từ sân bay tiến vào khu điều trị. Cụ Duyên được quấn chăn, ngồi trên xe lăn, bên cạnh là người thân cùng các y, bác sĩ túc trực.

Sau gần nửa thế kỷ, mẹ và con gặp lại nhau. Cuộc gặp diễn ra rất ngắn, chỉ kéo dài hơn một phút, nhưng khoảnh khắc đó cụ đã phải chờ suốt nửa thế kỷ.

"Cuộc trùng phùng chớp nhoáng, chỉ độ hơn một phút, nhưng Mẹ tôi đã chờ 50 năm" – ông Trần Hữu Sự viết trong thư cảm ơn gửi Bệnh viện Đa khoa Hà Nam.

Con đã về, mẹ có thể yên lòng

Sau phút gặp mẹ, liệt sĩ Trần Hữu Quân tiếp tục hành trình cuối cùng về xóm Xuân Mai, thôn Vũ Bản, xã Bình Giang - nơi anh sinh ra và lớn lên.

Trời vẫn mưa. Trên con đường dẫn về làng, từng tốp người dân mặc áo mưa đứng chờ để đón người liệt sĩ trở về sau nửa thế kỷ xa quê.

Đó cũng chính là con đường năm 1977, chàng trai chưa tròn 19 tuổi Trần Hữu Quân từng đạp xe chở mẹ lên huyện giao quân. Ngày ấy, mẹ đi cùng để tiễn con lên đường. 50 năm sau, anh trở lại trên chính con đường cũ, lần này là để về với mẹ, với gia đình và quê hương.

Hài cốt liệt sĩ Trần Hữu Quân sau đó được an táng tại nghĩa trang quê nhà. Từ đây, cụ Duyên không còn phải hướng lòng về một phần mộ cách nhà hàng nghìn cây số. Người con trai cụ dành nửa đời để tìm kiếm đã trở về, nằm lại trên mảnh đất nơi anh sinh ra.

Và khi lời hẹn cuối cùng đã được thực hiện, người mẹ 103 tuổi cũng thanh thản đi xa./.