Bộ Công Thương đề xuất cho phép người dùng điện đủ điều kiện được lựa chọn đơn vị để mua điện theo giá thỏa thuận giữa hai bên.
Bộ Công Thương đang xây dựng lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh theo 3 cấp độ, trong đó cho phép người dân lựa chọn đơn vị cung cấp
Nội dung nằm trong Dự thảo Quyết định của Thủ tướng quy định về lộ trình, nguyên tắc hoạt động, cơ cấu ngành điện và các điều kiện để hình thành và phát triển các cấp độ thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam.
Cụ thể, tại khoản 2, Điều 9 về Nguyên tắc hoạt động của thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, cơ quan soạn thảo nêu: “Khách hàng sử dụng điện đáp ứng các điều kiện theo quy định được lựa chọn mua điện từ một trong các đơn vị bán lẻ điện; giá mua bán điện được xác định trên thỏa thuận, thống nhất giữa khách hàng sử dụng điện và đơn vị bán lẻ điện phù hợp với hoạt động của thị trường bán lẻ điện cạnh tranh”.
Theo Bộ Công Thương, các đơn vị bán lẻ đơn được được thành lập dựa trên việc tổ chức lại bộ phận kinh doanh bán điện trong các Tổng công ty điện lực, Công ty điện lực và đơn vị bán lẻ điện được thành lập. Thông qua hợp đồng song phương, các đơn vị này mua điện từ đơn vị phát điện, đơn vị bán buôn điện và từ thị trường điện giao ngay để cung cấp cho khách hàng.
Các khách hàng không đủ điều kiện hoặc không chọn hình thức mua bán điện này sẽ tiếp tục mua điện từ đơn vị bán lẻ điện hiện hữu với giá bán lẻ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.
Tiến tới xây dựng cấp độ 3 thị trường điện cạnh tranh từ năm 2027
Cũng tại dự thảo, Bộ Công Thương xây dựng và phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam theo lộ trình gồm 3 cấp độ.
Trong đó, Cấp độ 1 là thị trường phát điện cạnh tranh, đã chính thức vận hành từ năm 2012. Đến năm 2019, thị trường này được nâng lên giai đoạn bán buôn điện cạnh tranh, tạo nền tảng cho các giao dịch điện năng theo cơ chế thị trường.
Cấp độ 2 là thị trường bán buôn điện cạnh tranh, vận hành từ năm 2019 và đang tiếp tục được hoàn thiện. Giai đoạn này mở rộng phạm vi giao dịch mua bán điện giữa các đơn vị phát điện, bán buôn, bán lẻ và các khách hàng sử dụng điện lớn, qua đó từng bước tăng mức độ cạnh tranh.
Cấp độ 3 là thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, dự kiến bắt đầu vận hành từ năm 2027, song song với thị trường bán buôn. Mục tiêu là hình thành môi trường cạnh tranh trong hoạt động bán lẻ điện, cho phép người sử dụng điện có thêm lựa chọn đơn vị cung cấp. Thị trường bán lẻ sẽ được mở rộng dần theo các điều kiện và cơ chế mua bán điện cụ thể.
Thị trường điện cạnh tranh được tổ chức trên nguyên tắc tách bạch rõ ràng giữa chức năng quản lý nhà nước và hoạt động sản xuất, kinh doanh điện. Các khâu mang tính độc quyền được phân định riêng, trong khi những khâu có thể cạnh tranh sẽ thu hút nhiều chủ thể tham gia, hình thành các đơn vị mua bán điện độc lập.
Hoạt động mua bán điện được thực hiện thông qua thị trường điện giao ngay và hợp đồng song phương. Giá điện trên thị trường giao ngay được xác lập theo từng chu kỳ giao dịch và do đơn vị vận hành thị trường công bố. Các đơn vị truyền tải, phân phối điện, vận hành hệ thống và thị trường điện cung cấp dịch vụ theo chức năng được giao và được thanh toán chi phí theo quy định.
Bên cạnh đó, thị trường điện kỳ hạn sẽ được nghiên cứu xây dựng và vận hành khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý./.
