Cứu đồng yen là cách bảo vệ thị trường nợ Mỹ, vì sao?
Nhật Bản đang nắm hơn 1.200 tỷ USD trái phiếu kho bạc Mỹ, nhiều nhất trong số các chủ nợ nước ngoài của Washington. Một đồng yen lao dốc có thể buộc Tokyo bán bớt số trái phiếu này để lấy USD can thiệp tỷ giá.
Trong khi đó, Mỹ cần huy động lượng vốn khổng lồ để tài trợ cho khoản nợ liên bang gần 39.000 tỷ USD.
Đây được xem là một trong những lý do Mỹ phối hợp với Nhật Bản mua yen lần đầu tiên kể từ năm 1998. Sau đợt can thiệp, tỷ giá giảm từ gần 164 yen đổi một USD xuống khoảng 157 yen/USD, tương đương đồng tiền Nhật Bản tăng hơn 4%.
Đồng yên hồi phục sau chuỗi suy yếu kéo dài
Chiến dịch trên do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dẫn dắt. Một bức ảnh do Reuters ghi lại tại Camp David cho thấy trong sổ tay của ông có dòng ghi chú: “Mua 5-10 tỷ USD đồng yen”.
Con số này nhỏ hơn đáng kể so với nguồn lực Nhật Bản có thể sử dụng. Tuy nhiên, điều khiến thị trường chú ý không phải số tiền Mỹ bỏ ra, mà là cách Washington mua yen.
Vì sao Mỹ phải cứu đồng yen?
Yen mất giá chủ yếu do lãi suất tại Nhật Bản thấp hơn nhiều nền kinh tế lớn. Nhà đầu tư có xu hướng vay yen với chi phí rẻ, sau đó đổi sang USD hoặc các đồng tiền khác để mua tài sản có lợi suất cao hơn.
Nhu cầu bán yen ngày càng lớn khiến đồng tiền này rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 1986. Yen yếu làm hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt đỏ, đẩy lạm phát tại Nhật Bản lên cao và gây áp lực lên thị trường trái phiếu chính phủ nước này.
Tokyo có 2 cách chính để xử lý.
Cách thứ nhất là dùng dự trữ ngoại hối mua yen. Muốn làm vậy, Nhật Bản phải bán các tài sản bằng ngoại tệ, trong đó có thể bao gồm trái phiếu kho bạc Mỹ.
Cách thứ hai là tăng mạnh lãi suất. Lãi suất cao hơn sẽ giúp yen hấp dẫn hơn, nhưng đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu Nhật Bản đi lên. Khi đó, ngân hàng, công ty bảo hiểm và quỹ đầu tư Nhật Bản có thể bán tài sản ở nước ngoài để đưa tiền về nước.
Cả hai lựa chọn đều tiềm ẩn rủi ro đối với Mỹ.
Nhật Bản hiện là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Washington, nắm hơn 1.200 tỷ USD trái phiếu kho bạc. Nếu Tokyo bán trái phiếu hoặc nhà đầu tư Nhật Bản rút vốn về nước, giá trái phiếu Mỹ có thể giảm, kéo lợi suất tăng.
Điều này đồng nghĩa chi phí vay của Chính phủ Mỹ, doanh nghiệp và người dân cùng đi lên. Rủi ro càng đáng chú ý khi Washington phải liên tục phát hành trái phiếu để tái tài trợ khoản nợ liên bang gần 39.000 tỷ USD.
Vì vậy, hỗ trợ yen cũng là cách Mỹ giảm nguy cơ Nhật Bản bán trái phiếu kho bạc hoặc tăng lãi suất quá nhanh. Nói cách khác, Washington không chỉ cứu đồng tiền của một đồng minh. Mỹ còn đang bảo vệ thị trường nợ của chính mình.
Nên nhớ, trái phiếu Kho bạc Mỹ từ lâu đã là tài sản có tính thanh khoản cao, được các ngân hàng trung ương dùng để hỗ trợ đồng tiền của họ. Mỹ rất nhạy cảm với bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy nhu cầu đối với nợ công của mình giảm sút, đặc biệt trong bối cảnh chi phí vay dài hạn đã lên mức cao nhất kể từ năm 2007.
Khi chiến sự Iran nổ ra, các ngân hàng trung ương nước ngoài đã cắt giảm lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ nắm giữ tại Fed xuống mức thấp nhất kể từ năm 2012.
Nhật Bản, Anh, Trung Quốc - ba chủ nợ lớn của Mỹ
Mỹ cứu yen bằng cách nào?
Cơ chế can thiệp khá đơn giản: Mỹ bán một đồng tiền khác, sau đó dùng số tiền thu được để mua yen.
Hoạt động này tạo thêm nhu cầu đối với yen trên thị trường. Khi lượng mua tăng, giá trị đồng tiền Nhật Bản được đẩy lên.
Theo Financial Times, Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York được cho là đã thực hiện giao dịch thay mặt Bộ Tài chính Mỹ, thông qua Goldman Sachs và Morgan Stanley. Đây là hai nhà tạo lập thị trường có khả năng mua lượng lớn ngoại tệ trong thời gian ngắn.
Việc Mỹ tham gia còn tạo ra tác động tâm lý lớn hơn quy mô giao dịch thực tế. Thông điệp gửi tới thị trường là Washington và Tokyo cùng đứng về một phía, khiến các nhà đầu cơ phải cân nhắc rủi ro trước khi tiếp tục bán yen.
Nếu họ đóng các vị thế bán, nhu cầu mua lại yen sẽ tăng lên, tiếp tục hỗ trợ đồng tiền này.
Vì sao Mỹ bán euro thay vì USD?
Thông thường, để đẩy yen lên so với USD, nhà chức trách có thể bán USD và mua yen. Tuy nhiên, Mỹ lần này được cho là đã bán euro.
Lựa chọn này giúp Washington đạt 3 mục tiêu.
Thứ nhất, Mỹ vẫn tạo ra nhu cầu mua yen mà không trực tiếp bán đồng tiền của mình.
Nếu bán USD với quy mô lớn, Washington có thể khiến USD suy yếu và phát tín hiệu rằng Mỹ đang chủ động hạ giá đồng bạc xanh. Điều này dễ gây biến động trên nhiều thị trường, từ ngoại hối, hàng hóa đến trái phiếu.
Bán euro giúp Mỹ hỗ trợ yen nhưng hạn chế tác động trực tiếp lên tỷ giá của USD.
Thứ hai, Mỹ không phải sử dụng trái phiếu kho bạc cho giao dịch.
Washington có thể bán tài sản bằng euro trong quỹ bình ổn ngoại hối, sau đó dùng số tiền thu được để mua yen. Cách làm này không tạo thêm áp lực bán lên thị trường trái phiếu Mỹ – điều mà Washington đang muốn tránh.
Thứ ba, đây là cách can thiệp với chi phí tương đối thấp nhưng tạo hiệu ứng lớn.
Khoản mua 5-10 tỷ USD yen không đủ sức tự mình đảo ngược xu hướng của một thị trường trị giá hàng nghìn tỷ USD. Nhưng sự xuất hiện của Mỹ làm thay đổi cách giới đầu cơ đánh giá rủi ro: bán yen lúc này đồng nghĩa phải đối đầu với cả Tokyo và Washington.
Có thể hiểu, Mỹ không cam kết bảo vệ yen bằng mọi giá. Washington đang dùng một lượng vốn tương đối nhỏ để giúp Nhật Bản ổn định thị trường và trì hoãn những lựa chọn quyết liệt hơn.
Chênh lệch lãi suất Nhật Bản, Mỹ, EU (Đồ hoạ: FT)
Yen có thể ổn định lâu dài?
Can thiệp ngoại hối chủ yếu giúp làm chậm đà giảm, chứ khó thay đổi hoàn toàn xu hướng.
Yen vẫn chịu sức ép do chênh lệch lãi suất, giá nhập khẩu tăng và những lo ngại về chính sách tài khóa của Nhật Bản. Nếu các nguyên nhân này không được xử lý, nhà đầu tư có thể quay lại bán yen sau khi tác động của đợt can thiệp suy yếu.
Tiền lệ năm 1998 cho thấy điều đó. Mỹ và Nhật Bản từng phối hợp mua yen, giúp đồng tiền này phục hồi ngay lập tức. Tuy nhiên, yen sau đó vẫn quay lại xu hướng giảm.
Vì vậy, chiến dịch lần này chủ yếu giúp Nhật Bản “mua thêm thời gian”. Về lâu dài, trách nhiệm ổn định đồng yen vẫn thuộc về chính sách lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản và chính sách tài khóa của chính phủ.
Tuy nhiên, việc Mỹ trực tiếp tham gia cũng phát đi một thông điệp mới: Washington sẵn sàng can thiệp vào thị trường ngoại hối nếu biến động tiền tệ đe dọa lợi ích kinh tế và thị trường trái phiếu của nước này./.
Nguồn tham khảo: Reuters, Financial Times, CNBC