Lạm phát tại Mỹ bất ngờ tăng tốc trong tháng 3 do cú sốc giá năng lượng từ xung đột Iran, khiến Fed đối mặt với áp lực duy trì chính sách tiền tệ thận trọng lâu hơn, dù lạm phát cơ bản vẫn tương đối ổn định.
Theo báo cáo của Cục Thống kê Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 tăng 0,9% so với tháng trước, đưa lạm phát hàng năm lên 3,3% – mức cao nhất kể từ tháng 4/2024 và tăng mạnh so với 2,4% của tháng 2.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá năng lượng tăng vọt 10,9%, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Đáng chú ý, giá xăng tăng tới 21,2%, đóng góp gần 3/4 mức tăng của CPI, cho thấy cú sốc năng lượng là yếu tố chi phối chính trong đợt tăng giá lần này.
Tuy nhiên, nếu loại trừ thực phẩm và năng lượng, lạm phát cơ bản chỉ tăng 0,2% trong tháng và 2,6% so với cùng kỳ năm trước – thấp hơn dự báo và cho thấy áp lực giá nền vẫn được kiểm soát. Một số nhóm hàng thậm chí ghi nhận giảm giá như chăm sóc y tế, hàng tiêu dùng cá nhân và xe đã qua sử dụng.
Diễn biến trên đặt Fed vào thế khó: dù lạm phát lõi không quá đáng lo, nhưng mức CPI tổng thể tăng mạnh lại khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ bị thu hẹp. Thị trường hiện gần như không còn kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong phần còn lại của năm 2026, dù trước đó cơ quan này từng để ngỏ khả năng giảm nhẹ.
Sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trong tháng 4, giá năng lượng đã phần nào hạ nhiệt. Điều này có thể giúp Fed “bỏ qua” cú sốc ngắn hạn trong tháng 3 để tập trung vào xu hướng dài hạn. Tuy vậy, lạm phát vẫn duy trì trên mức mục tiêu trong suốt 5 năm qua, khiến việc điều hành chính sách trở nên thận trọng hơn.
CPI tháng 3/2026 của Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm (Nguồn: CNBC)
Bà Alexandra Wilson-Elizondo nhận định Fed có thể bỏ qua những biến động do năng lượng gây ra nếu các yếu tố nền vẫn ổn định. Theo bà, số liệu lần này giúp Fed có thêm thời gian, nhưng cũng cho thấy con đường đưa lạm phát về mục tiêu vẫn còn nhiều thách thức.
Các nhà hoạch định chính sách hiện đặc biệt theo dõi giá dịch vụ – thước đo quan trọng của lạm phát cơ bản. Trong tháng 3, giá dịch vụ (không gồm năng lượng) tăng 0,2% và tăng 3% so với cùng kỳ, trong khi chi phí nhà ở tăng 0,3% theo tháng – mức thấp nhất kể từ năm 2021.
Ở chiều ngược lại, giá thực phẩm gần như đi ngang trong tháng và tăng 2,7% theo năm; trong đó, giá thực phẩm tại nhà giảm 0,2%. Giá trứng tiếp tục giảm mạnh và đã giảm gần 45% trong một năm qua. Một số dấu hiệu từ thuế quan và xung đột vẫn hiện hữu khi giá vé máy bay và quần áo tăng lần lượt 2,7% và 1%.
Do lạm phát tăng nhanh hơn tiền lương, thu nhập thực tế của người lao động giảm 0,6% trong tháng, cho thấy sức ép chi phí sinh hoạt vẫn đang bào mòn sức mua, đồng thời làm phức tạp thêm bài toán điều hành của Fed trong thời gian tới./.
Nguồn tham khảo: CNBC
