Tăng trưởng truyền thống đang dần chạm ngưỡng, Việt Nam vừa ghi nhận mức tăng trưởng trên 7%, nhưng để đạt tốc độ từ 7-10% thì phải có các động lực tăng trưởng mới, theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng.
Chia sẻ tại Hội nghị phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chiều 11/2, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông – cho rằng chỉ có khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mới có thể tạo ra đột phá và đưa Việt Nam trở thành nước thu nhập cao.
“Nông nghiệp đã giúp chúng ta thoát nghèo, FDI và công nghiệp đưa Việt Nam lên nhóm nước thu nhập trung bình. Nhưng để vươn lên nhóm thu nhập cao, không có con đường nào khác ngoài khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, ông Hùng khẳng định.
Theo ông Hùng, muốn khoa học công nghệ thực sự đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, các kết quả nghiên cứu cần được thương mại hóa một cách hiệu quả. Để làm được điều đó, quyền sở hữu các kết quả nghiên cứu nên thuộc về các cơ sở nghiên cứu thay vì Nhà nước.
Bên cạnh đó, việc để các nhà khoa học, kỹ sư hưởng từ 30-50% giá trị thương mại hóa sẽ khuyến khích sáng tạo mạnh mẽ hơn. Nhà nước không chỉ thu được thuế từ hoạt động thương mại hóa này mà còn tạo thêm việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, để khoa học công nghệ bứt phá, ông Hùng cho rằng cần thay đổi tư duy quản lý theo kết quả nghiên cứu thay vì kiểm soát chặt chẽ cách làm và quy trình. "Nghiên cứu là làm những việc chưa biết, chưa có nên phải theo một cơ chế khác", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng (Ảnh: VGP)
Doanh nghiệp lớn phải tiên phong chuyển đổi số
Ông Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, để nâng cao chất lượng nhân lực, cần biến các trường đại học thành trung tâm nghiên cứu thực thụ. Nhà nước và doanh nghiệp nên đặt hàng các trường nghiên cứu, đồng thời đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm.
Trong 75.000 tỷ đồng ngân sách năm 2025 dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ trưởng đề xuất dành ít nhất 5.000 tỷ đồng để xây dựng các phòng thí nghiệm hiện đại. Nếu duy trì việc này liên tục trong 5 năm, hạ tầng nghiên cứu trong nước sẽ có bước tiến vượt bậc.
Không chỉ vậy, theo Bộ trưởng, muốn phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, các doanh nghiệp lớn phải đi đầu. Điều này đòi hỏi Nhà nước phải giao cho họ những dự án trọng điểm, mang tầm quốc gia để họ có động lực phát triển công nghệ cốt lõi.
"Giao việc lớn, nếu họ chưa đủ công nghệ thì họ sẽ thuê các đơn vị nước ngoài làm cho họ hơn là để các doanh nghiệp nước ngoài thuê chúng ta làm các dự án trong nước", ông Hùng nói.
Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã đặt mục tiêu đến năm 2025 phải hình thành ít nhất 5 tập đoàn công nghệ số lớn ngang tầm các nước tiên tiến.
Theo Bộ trưởng, các tập đoàn thương mại dịch vụ lớn cũng cần tái cấu trúc theo hướng trở thành tập đoàn công nghệ - công nghiệp - thương mại - dịch vụ, bởi không có công nghệ và công nghiệp, Việt Nam sẽ mãi mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình.
Ngoài ra, ông Hùng nhấn mạnh vai trò tiên phong của doanh nghiệp lớn trong chuyển đổi số. Doanh nghiệp lớn phải có trách nhiệm đi đầu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phải nhận lấy trách nhiệm đổi mới công nghệ và chuyển đổi số, góp phần vào tăng trưởng GDP./.
