Binance bị hack 6,3 tỷ USD: Sàn lấy tiền đâu để bồi thường cho 'coin thủ'?
Binance cam kết bù đắp toàn bộ thiệt hại từ vụ tấn công mạng trị giá khoảng 6,3 tỷ USD, sử dụng quỹ bảo vệ người dùng SAFU và nguồn vốn của doanh nghiệp.
Binance nắm giữ bao nhiêu tài sản?
Ngày 30/10, Binance xác nhận đang điều tra một sự cố bảo mật có tổng giá trị tài sản bị ảnh hưởng ước tính khoảng 6,3 tỷ USD, cao hơn con số 5,8 tỷ USD được các đơn vị phân tích blockchain đưa ra trước đó.
Theo kết quả điều tra ban đầu, tin tặc có thể đã xâm nhập máy tính của một kỹ sư DevOps, qua đó tiếp cận hệ thống nội bộ và thực hiện các giao dịch rút tiền trái phép. Binance cho biết chưa phát hiện bằng chứng khóa riêng tư (private key) của ví bị lộ.
Đáng chú ý, khoảng 3 tỷ USD tài sản liên quan đến vụ tấn công đã được phong tỏa nhờ sự phối hợp giữa Binance, các đơn vị phát hành stablecoin và đối tác blockchain.
Quy mô thiệt hại đặt ra câu hỏi về năng lực tài chính của Binance, đặc biệt khi đây là sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới.
Theo Reuters, Binance nắm giữ khoảng 162,8 tỷ USD tài sản trên nền tảng. Trong khi đó, dữ liệu DefiLlama cho thấy quy mô tài sản trước vụ tấn công vào khoảng 144 tỷ USD.
Sự chênh lệch xuất phát từ nguồn dữ liệu và phương pháp thống kê khác nhau. Dù vậy, xét trên hai mức tham chiếu này, số tài sản bị ảnh hưởng tương đương khoảng 3,9 - 4,4% tổng tài sản trên nền tảng.
Tuy nhiên, tài sản do Binance quản lý không đồng nghĩa với nguồn vốn mà sàn có thể tự do sử dụng để bồi thường.
Phần lớn tài sản trên nền tảng thuộc về khách hàng. Theo cơ chế Proof of Reserves (PoR), Binance công bố bằng chứng cho thấy lượng tiền mã hóa do sàn lưu ký đủ bảo đảm tối thiểu 1:1 cho số dư tương ứng của người dùng.
Điều đó có nghĩa, nếu khách hàng gửi 1 BTC, sàn phải nắm giữ ít nhất 1 BTC để bảo đảm nghĩa vụ hoàn trả.
Vấn đề nằm ở chỗ các tài sản bị đánh cắp có thể chính là một phần của lượng dự trữ dùng để bảo đảm số dư khách hàng.
Theo phân tích của CoinDesk dựa trên báo cáo dự trữ ngày 1/10, ví nóng Binance 14 – một trong những địa chỉ bị tấn công – nằm trong danh sách ví được sử dụng để chứng minh tài sản bảo đảm.
Trước sự cố, tỷ lệ dự trữ ETH của Binance ở mức 100%. Khoảng 204.500 ETH bị đánh cắp tương đương 5,6% lượng ETH dự trữ, có thể khiến tỷ lệ bảo đảm giảm xuống gần 94% nếu sàn chưa bổ sung tài sản thay thế.
Một số đồng tiền mã hóa khác, bao gồm USDC và các altcoin, cũng có nguy cơ ghi nhận tỷ lệ bảo đảm dưới 100%.
Đây là lý do báo cáo dự trữ cập nhật sau sự cố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nó sẽ cho thấy Binance đã bổ sung lượng tài sản thiếu hụt hay chưa, thay vì chỉ dựa trên cam kết bồi thường.
Quỹ SAFU 1 tỷ USD và bài toán bồi thường
Binance hiện duy trì Secure Asset Fund for Users (SAFU), quỹ bảo vệ người dùng được thành lập năm 2018 nhằm ứng phó các sự cố bảo mật và tình huống khẩn cấp.
Theo CoinDesk, quỹ SAFU nắm giữ khoảng 1 tỷ USD bằng Bitcoin.
So với quy mô 6,3 tỷ USD tài sản bị ảnh hưởng trong vụ tấn công mới nhất, quỹ SAFU chỉ tương đương khoảng 16%. Điều này đồng nghĩa Binance không thể chỉ dựa vào quỹ dự phòng để bù đắp toàn bộ tổn thất nếu số tiền bị đánh cắp không được thu hồi.
Tuy nhiên, thiệt hại cuối cùng có thể thấp hơn tổng giá trị tài sản bị ảnh hưởng.
Binance cho biết đã phối hợp phong tỏa khoảng 3 tỷ USD. Trong số này, Tether đã đóng băng gần 1,57 tỷ USD USDT, trong khi Circle phong tỏa hơn 800 triệu USD USDC liên quan đến sự cố.
Nếu toàn bộ 3 tỷ USD được thu hồi và hoàn trả thành công, phần tổn thất còn lại theo phép tính sơ bộ vào khoảng 3,3 tỷ USD. Đây chỉ là kịch bản giả định, bởi tài sản bị phong tỏa chưa đồng nghĩa với tài sản đã được thu hồi.
Trong thông báo chính thức, Binance khẳng định sẽ sử dụng cả quỹ SAFU và nguồn vốn doanh nghiệp để bù đắp toàn bộ thiệt hại, đồng thời tạm dừng nạp, rút tiền để rà soát an ninh.
Dù vậy, sàn chưa công bố chi tiết lượng vốn tự có có thể huy động, tiến độ bồi hoàn hoặc thời điểm hoàn tất việc bổ sung tài sản dự trữ.
Khi sàn crypto bị hack, nhà đầu tư được bồi thường thế nào?
Khác với tiền gửi tại ngân hàng, tài sản mã hóa lưu ký tại các sàn giao dịch tập trung không mặc nhiên được bảo vệ bởi một cơ chế bảo hiểm thống nhất.
Khi xảy ra sự cố, phương án xử lý thường phụ thuộc vào nguồn lực tài chính của sàn, khả năng thu hồi tài sản và các điều khoản áp dụng với khách hàng.
Trên thực tế, các sàn giao dịch có thể sử dụng quỹ dự phòng, vốn tự có, nguồn tài trợ từ cổ đông hoặc khoản vay để bù đắp lượng tài sản bị mất. Nếu có đủ nguồn lực, sàn có thể duy trì nguyên số dư của người dùng và tự chịu phần thiệt hại phát sinh.
Binance từng áp dụng phương án này trong vụ tấn công tháng 5/2019, khi tin tặc đánh cắp 7.000 BTC từ ví nóng của sàn.
Thời điểm đó, Binance tuyên bố sử dụng quỹ SAFU để bù đắp toàn bộ tổn thất, bảo đảm số dư khách hàng không bị ảnh hưởng.
Một trường hợp khác là Bybit - sàn giao dịch bị đánh cắp khoảng 1,5 tỷ USD tài sản mã hóa vào tháng 2/2025. Vụ việc cho thấy một sàn giao dịch có thể phải huy động nguồn thanh khoản bên ngoài để bổ sung tài sản dự trữ sau khi bị tấn công, thay vì chỉ dựa vào lượng tiền mặt hoặc tài sản sẵn có.
Tuy nhiên, việc sàn cam kết bảo vệ số dư không có nghĩa người dùng có thể rút tài sản ngay lập tức. Các biện pháp tạm dừng giao dịch, kiểm tra an ninh và bổ sung thanh khoản có thể khiến hoạt động rút tiền bị gián đoạn.
Trong trường hợp doanh nghiệp không đủ khả năng bù đắp, người dùng có nguy cơ trở thành chủ nợ trong quá trình tái cơ cấu hoặc phá sản, với mức thu hồi phụ thuộc vào tài sản còn lại và quy định pháp lý liên quan.
Đối với Binance, diễn biến cần theo dõi tiếp theo không chỉ là số tiền tin tặc đã chuyển đi, mà còn là lượng tài sản thực tế được thu hồi, nguồn vốn sàn sử dụng để bù đắp và tỷ lệ dự trữ sau khi hệ thống hoạt động trở lại.
Bởi với nhà đầu tư, thước đo quan trọng nhất sau một vụ tấn công không phải quy mô tài sản sàn đang quản lý, mà là khả năng bảo đảm đầy đủ số dư và thực hiện nghĩa vụ rút tiền khi khách hàng yêu cầu./.